Showing posts with label mandailing. Show all posts
Showing posts with label mandailing. Show all posts

Sunday, September 21, 2014

Narmocom-mocoam kalakuan i





SONI MANTONG TELE, marmocom-mocom do le parange ni alaki na mangoluon i dunia on. Bope mang adong ugamo na manjadi panorangi (“obor”) tu jiwa ni jolma i sanga karejo aha na pade baenon so rap pade angoluan ni alai na bahat i, tai adong juo dei na “kaluar sian rel”, tarutamo pala pasuo dohot epeng na markopor-kopor na momo muse tangkoon. Apalagi mantong pala mang bahat epeng nia manabur-nabur dina manjalaki harto misalna, songoondia pe carona, na lidang atope sanga na pekok, nga porlu jisia ba i, na ponting dapot epeng na bahat i mulak so ulang marsak be roa nia. Arana dung bahat mulak epeng nia, bahat museng me ning roa nia nangkan karejoon ia, karejo na pade atope na so pade, pokokna bisa “merdet” ijur ni alaki paida-idana ben na kayo i ia. Adong pe na mate alaki patunda ni karejo nia i, nga porlu ji sia ia ba i, tarsongon si Jamanggete, sada bayo na tinggal i kampung Pitulo.

Dua bulan na solpu dot mada ia jadi palamar ni sada karejo na godang i sada kantor na godang i kampung ni alai i, lawon nia adong opat kalak na dohot mangalamar karejo i. Dung binoto ia sanga ise-ise lawon nia i, na bulus poningma ulunia. Arana alak-alak na hebat-hebat antong, i ma alak-alak na kayo-kayo i huta ni alai i, i ma si Jatuor, Jamanggoti, Jakayo, dot si Jaetong. Ro ning suru-suru on nia i si Japogos: “Nga dong sude i apak, ita taruon martolu karung pitis i tu bos na i, salose mei … hehehe”ning ia salaos ekel-ekel baba nia.

http://manajemen-ti.com/manajemen-risiko/777-70-persen-proyek-it-di-jepang-gagal.html

Ro ning Jamanggete: “Yakin do ho langa i marhasil kita,so binoto ho, alak-alak na kayo juo do lawonta i da!” Ning Jamaggete.

Yakin mantong apak, tongkin uoban bage si Nungneng so dong dongan ni bos na i mangkair-kair”, ning si Japogos muse.

Anggo soni, obanma martolu karung pitis tai, so dapot kita karejo i,” ning si Jamanggete. Dung ro obar ni si Jamanggete, ia pe kehema ia bulus mangalap pitis i tu bagasan kamar, oni dung parmisi ia tu Jamanggete, ia pe na turus muse ma kaluar bagas ni Jamanggete I dohot dongan nia dua alak. Taiba, dung tardao ngon bagas ni Jamanggete i, i sada paradianan na lungun, ipabukakkon ia pangkobean karung ni epeng i tu anak buah nia i. Dung marbukak, ipoluk ia tu bagasan mambuat epeng. Dung adong bahat epeng i tangan nia, ilehen ia deba tu dongan-dongan nia i, oni jisia muse dao umbahat. Dung i mangkuling Japogos: “Marsipan da, mang rap dapotanma ita!” Bulus antong i aluisi anak buah nia i: “Olo, bos!” Ning kalai.

Dung i, jongjong kalai mulak tai rap tompi sada be karung ni epeng i i gurung-gurung ni alai, oni rap lao alai tu jolo palan-palan. Inda sadia onok, lalu ma alai tu sada bagas na godang boti bagak muse. Dung lalu tu pangkal pintu na i, i totok si Japogos mantong saloas mamio-mio goarr ni ampuna bagas i. Nga lolot jabat marbukak ma pintu ni bagas i, oni adong sada bayo na mokmok manyuru alai masuk tu pantar tonga ni bagas i. I pantar tonga ni bagas na godang i ma alai mangecek-ecek. Tai ro ning bayo na mokmokan i, inda bisa soni dompak ibaen be, arana bahat na mamaresona, jadi mabiar ia tardapot. Ro ning Japogos: “Alaaa…tolong ma jolo apak, so dong adong karejo ni dongan-dongan, so leng martimbus dapur an, muda cocok do ilala apak i, so uban pe incogot si Nungneng tu son !”

Sip bayo na mokmok i antong, tai inda lolot dung i mangkuling muse ia: “Dokonma tu bosmu, ukarejoon mei, tai ulang ko lupa ba pataru si Nungneng incogot tu son da !” Ning ia. Buslus ialusi siJapoogos: “Rebes… eh beres mei, apak !” Ning ia.

Salose i, mulak Japogos dohot dongan-dongan nia i mangalapor tu Jamanggete. Dung mangalapor Japogos, ilehen Jamaggete pitis na tarbahat ambaen upa ni alai na tolu. Indabedabeh…na matukakkak sajoma karena ni alai. Arani milas ilala Jamenggete, isuru ia morot sian bagas nia na tolu alak i, get mangan pe alai isi ben malena ilala alai, nga ipatola ia. “Gampual !” Ning si Japogos. Binege si Jamanggete, oni mangkuling ia gogo: “Aha ning babamu. Bodaaaatttt ?” Motar jabat ia manjawabna: “Indaaaadongggg ba booooos !” Ning ia, oni kehe alai ipas-ipas kaluar sian bagas ni si Jamanggete i.

http://www.bbc.co.uk/indonesian/news/story/2007/04/printable/070430_iraq.shtml

Ngabentong, dung ioban si Japorgas lalu si Nungneng incogot potang nai, tarsapoken do, siapma sude urusan nai, si Jemanggete ma lalu karejo na godang i, leam sude lawon-lawon nia i. Arani i, na matukakkak sajoma karejo ni Jamanggete baen sonangna roa nia. I ape ba na pature karejo na godang i, ngana hum roa nia sanga bisa deges sanga inda, na paling pokok mang itarimo upana sudena, tinggal paintena doma sanga andigan siapna.

http://beritaunikbaru.blogspot.com/2013/03/10-proyek-google-yang-gagal.html

Bo le baya…mang tolu taon indape na siap karejo na godang i. Padohal parjanjianna, angkon na siap dua taon. Arani i, kaboratan na ampuna proyek, mangadu muse alai tu upas, so ipareso aha do so inda ipasiap si  Jamanggete, arani na so malo do ia paturena, ato na madung habis ibaen ia epeng pasidung ni karejo i. Ngabentong, tolu ari dung i ro ma upas tu bagas nia manyapaisa, tai inda joleh juo si Jamanggete paturena, sahinggo ipangido ampuna karejo na godang i so i tangkup si Jakamanggete, arana ngana nangkan tarsaloseon i be karejo i, salangkon epengna madung jisia sudena, te karena nga marnasiap, na paoto-otoon dei pala soni parkarejoo nia, ning ampuna karejo na godang i. Kasidunganna ona tangkup Jamanggete, boti juo Japogos dohot dongan-dongan nia I na bahat manolongi Jamanggete mambaen karejo na so pade.


~o0o~


Thursday, September 18, 2014

epeng na bahat



CARITO on pe ba tarsarupo juo do on dohot carito ni Jaolah i, tai soni juo mantong, inda binoto carito on na betul do sanga na inda, arana na i karang-karang do on songon i mambaenna laos painte-inte potang ari. So hum tagi antong na manulis carito on, upabaenkonma sacangkir kopi paet tu donganku, oni mangido tolong muse au jisia manabusi sabungkus sigaret so leng marbual ompak na mamikirkon sanga tersongondia do ira-ira na cocokna isi ni carito on.

I sada huta di hita an, adong mada sada poso-poso alakna ama na par sip, ngapa piga jabat kecekna, salangku marsak juo do dongan-dongan nia i huta i pada-idasa. Pala iontang kalai pe mamarik-marik (mangkusip) tu huta luar, inda ra. Tagenan do nida ilala ia manjalaki pangan-panganon tu dolok-dolokan umpado mangkusip, bope sabotulna na tarmalo juo do ia martulila, pandok ni bujing-bujing na i huta ni alai i. Apalagi mantong si Langgo boru lubis jagar-jagar ni huta ni alai i, get satonga mate doma nida ilala ia paida-idana, tai nga hum nida roa ni si Porngas. Sompat jabat icaritoon si Langgo i si ni roa nia i tu si Lanniari i ma anggi kandung ni si Porngas. Tai bope anta na mang piga kali si Lannari marcarito tu si  Pornas, tai na so leng hum do nida roa nia. Marpikir-pikir kalai jabat sanga aha sajo pe na i pikirkon ni si Porngas ari-ari on so anso songon i bayo na tampan i.



Rupana, sabulan na i doma, tammat ma si Porngas sikola SMA, tai bale inda giot ia tinggal i huta, hum tu saba dot tu kobun maia karejo sasadari, get mangaranto do giot nia. Sabotulna adong do giot nia manyambung sikola na hum gincat, sikola S-1 ning kalak i goarna sannari, tai biamantong alak kampong na malarat muse do, ngadong epeng ni ayahnia pasikola ia tu si. I ma so porna roa nia kehe mangaranto, nga binoto le rasoki on, na ponting leng adong giot ni roa so murmapede angoloan. Pas mantong waktuna, kehema si Porngas mangaranto tu sada huta na paling godang i banua ni alai i. Sampe jabat tolu ari dua borngin lolotna so tolap ia tu huta na godang i, manyiborang laut bage do jabat laus tu huta na godang i.

Songon posan ni tulang nia Jamangintir, pala dung lalu ia tu huta na godang i, itengget ia ma motor na rara na marnomor 34, oni mijur i lambung ni setasiun kareta api, ira-ira sakilo daona ngon setasiun kareta api i orong siambirang, i si ma parjagalan ni si Latif, anak nia na paduaon i. “Dot ia majolo ho tinggal ompak so dong pangomoanmu!” Ning tulang nia i. Pas dontong, tarsakilo sian setasiun kareta api i, pasuo maia dohot si Latif ompak manaha-naha soban i samping parjagalan nia i. Tolap tu si, na bulusma ijalang si Porngas anak ni tulang nia i si Latif. Parjolo-jolo nai ba, heran do jabat si Latif, arana nga itandai ia si Porngas, tai dung marcarito si Porngas, baruma itandai ia. Mangkuling si Latif: “Olo, masampe mei tona ni ayah jau, get ro ho mangaranto tu son, mang pade i, rap ison ma ita jolo tinggal taro manolong-nolongi au marjagal”, ning ia. Rontong alus ni si Porngas: “Olo angkang, tarimo kasi parjolo, kirim solom ni ayah dohot umak ji abang !" I jawab si Latif muse antong: “o!”, ning ia soni pondok.


Muloi sadari, i bagas ni si Latif i ma ia manompang taro manolongi si Latif marjagal. Sasakali ioban si Latif muse ia marpoken tu pasar manabusi barang jagalon. Dung tar dua poken ia di si, marsapama si Latif: “Sabotula Porngas, aha do karejo na giot jalakonmi, takok get marwarung juo do giotmu songon au on?” Ro alus ni si Porngas: “I mada angkang, aupe na marsak do roangku, inda uboto sanga aha giot ni roangku karejongku ulala i huta ni alak na godang on, anggo ipatola angkang i, kehema jolo au marlao-lao manjalaki karejongku na pade ulala jau ? Ning si Porngas. Rontong ning si Latif: “Inda monga bai, kehe mani, so ipas dapotko karejo na cocok ilala ho”. Dung na mangecek i alai satontang karejo i, incogot nai kehema si Porngas manjaki karejo anta na get tudia iape ngana binoto ia, pokokna ke ia songon i tu pasar an, i si bahat antong nida ia alak na pual-pail, tai nga binoto ia ba le sanga aha karejona.

Ompak longang-longang ia dina marlao-lao i pasar i, tartombeng ia mada sada adaboru, bo duruk jabat adaboru i, oni manyongkir palan tai ibege ia do. Arani i, ipas-ipas ipajong-jong ia adaboru i, oni mangido mohop ia antong. I mantong rasoki nai inda matubek-bek jabat adaboru i, tai senyum-senyum do paida-ida si Porngas, oni mandok obar: “Ah, nggak apa-apa kok”, ninna.


Sabotulna antong na tampanan do alakna si Porngas on. Sada bujing na lagak alak kalai an, ima si Langgo, satonga mate doma jabat paida-ida ia, tai nga giot ia bope si Langgo madung marpupu patidaon por ni roa tu si Porngas. I mada roangku so senyum adaboru na i tombeng nia i, ben tampanna  dei si Porngas. Dung i, ipaido adaboru i ia so i togu-togu tu sada lopo na donok sian i, manguas ia ning ia, get minum ilala ia. Rantong si Porngas. Dung lalu tu lopo i, mengido isin si Porngas get kehe patorus pardalalan, tai giot ni adaboru i, i dongani si Porngas jola ia minum di si, arana idope ia minum di lopo i. Rantong songon i si Porngas, kasidunganna rap minum dot mangecek-ecek kalai na dua  di si, oni sasakali rap mantata muse. Rosu mantong nida alai na dua songon na dung marsitandaan lolot. Inda lolot dung i, ilehen adaboru ma alamat ni bagas nia, oni ipangido ia muse alamat bagas ni si Porngas, ngase binoto adong kasompatan marsuo mulak, ning adaboru i.

Dung mulak tu bagas, nga tarjawab si Porngas sude sapa-sapa ni si Latif satontang karejo i, “pokokna indape adong pasuo na cocok”,  ning ia songon i. Sapoken dung i, laos kotu magorib, so mada sada motor sedan na lagak i jolo parjagalan ni si Latif i. Ia topek marjagal arana si Porngas dompak sumbayang. Marsapa mada adaboru i tu parjagalan i sanga botul adong si Porngas, dung mijur ia sian motor sedan nia i, heran juo do sapetona si Latif ben lagak ni adaboru na marmotor sedan i, oni aso muse marsitandaan dohot si Porngas ? Marsapa-sapa di bagasan roa ini. Inda lolot dung i, ro mantong si Porngas tu jolo marjagal so sumbayang muse angkang nia  si Latif. Tai ompak so kehe si Latif sumbayang, mangkuling ia tu si Porngas: “Amman…adong boru-boru bujing na lagak manjalaki ho !” Ning ia targogo sotik, laos patidaonna. Alah … adaboru na pasuo dot au i pasar  i dei na lewati! Tai senyum ia antong soni salaos manjalangna. Untungma antong dompak indadong alak na manabusi, jadi tarbaen ia mangecek-ecek dohot anak boru i. Ro ning boru bujing i, benna ia mang unjung ro tu bagas ni si Porngas, ia pe na harop do roa nia so ro muse si Porngas tu bagas nia marmayam-mayam. Ngantong tartulak si Porngas, olo ning ia songon i. Dung kehe boru bujing i mulak, si Latif pe na bahat mada sapa-sapa nia tu si Porkas. Sondia antong ning si Porngas, arana alai sakali dope pasuo i pasar an. Soni pe, jop do roa ni si Latif benna marsitandaan si Porngas dohot bujing-bujing na lagak, oni kayo muse ning roa nia.

Muloi sian i mada, tardodasma si Porngas marmayam-mayam tu bagas ni boru bujing sitandaan nia i satiop ari minggu, tai lolot-lolot malom minggu muse doma, ira-ira tarsongon na margandak ajakna. Rupana na madung kuliah do dongan sitandaan nia i, oni ayahna, bagasna pe ama na godang, oni pakarangan ni bagas i pe ama bolak, songon parbalan doma nida. Si Porngas pe sabotulna na heran do ia aso do jabat ra mardonangan dot ia alak kampung na miskin, nga binoto ia sabotulna ben harani tampan nia do. I ma so jopna roa ni boru bujing i tu sia, si Porngas sajoma pikirkonon nia ari-ari on. Muda malom minggu, kehe mei alai nadua mardalan-dalan salos manabusi pangan-panganon na tabo. Ayah ni bujing i pe heran juo do sabotulna aso ra boru nia i “margandak” dot bayo i, padohal alak kampung na miskin muse do.

I sada maso, pasuo mada si Porngas dohot ayah ni boru bujing i i bagas, oni mangkuling ia: “Nak Porngas bisa minta tolong nggak ! Aku besok pagi setelah sholat subuh akan berangkat ke bandara karena ada pekerjaan yang harus kuselesaikan di Amerika, biasalah tugas kantor, namun aku ada uang yang mau disimpan di bank. Bisa minta tolong nak, kau yang mengantarnya ke bank nanti, kalau mereka tanya apa-apa bilang saja itu uangku !” Ning ia. Ben madung lolot antong si Porngas marsitandaan dot ayah ni dongan nia i (si Magdalena), nga pade ilala si Porngas manulakna, ioloon ia songon i antong. Benna dung ioloon si Porngas i, na bulus ialap bayo i ma epeng sakopor tu kamar nia, oni ilehen ia tu si Porkas. Tarsonggot ia ben bahatna nida si Porngas epeng i, oni mangkuling ia: “Hari senin pagi  saja kuambil kemari, pak !” Ning si Porngas. Ro ning bayo i: “Nggak apa-apa, bawa saja sekarang ke rumahmu, nanti hari senin pagi baru setor ke bank, ning bayo i. Soni mantong, anta na piga kalmia ayah ni si Magdalena pasitorkon epeng tu bank, si Porngas sajoma manaruonna, epeng na bahat-bahat sajo. Ompak sadari, i suru ayah ni si Magdalena muse si Porngas mambaen nomor rekening nia i bank i, maksudnia so momo marbagi epeng dot si Porgas, tarsongon upa nia na manolongi ia manyitor epeng i tu bank. Dung adong nomor rekening bank nia sandiri i bank i, nga binoto ia mang marratus-ratus juta epeng nia, i pe benna i dokon parkantor bank i do, jop sajo doma roa ni alai parkantor bank i tu si Porngas ben bahatna epeng nia i bank i, tiop bulan martamba-tamba sajo. Ben madung bahat botul antong epeng nia i bank i, i sada maso porma roa nia manabusi bagas inganan nia dohot motor sedan. Bope mang tartabusi ia dua mocom harto na godang arga i, leng na martamba sajo dope epeng nia i bank i, arani i ro jabat obar i bagasan roa nia: “Oiii … baya e na denggan mantong roa ni bayo i jau da, inda tarbalos au i be aropku!”.


Tar dua taon do dung i, ompak partongaan bulan puaso, mang i kirim ia ma surat tu alaian so alai na sabagas marari rayo tu huta na godang i, oni i kirim ia musengtong ongkoosna marpulu juta so ro alai sude na sabagas tu huta na godang marari rayo. I si ma alai mararirayo, arana mang adongma bagas dohot motor sedan nia. Ngabedabe, na godang ma ilala amang-inang nia roa i. Sapoken nai so Ari Rayo, mang marangkat ma alai sude tu huta na godang an mar motor ALS. Pas mantong dua ari nai so ari rayo mang lalu alai tu si. Na jopma roa ni alai sude rap modom, oni mangan tabo-tabo muse tiop ari i bagas ni si Porngas i. Ben sonangna nida ayahnia angoluan ni si Porngas i huta na godang i, sompat do jabat ia marsapa: “Aha do langa sabotulna karejomu i son Porngas, na degesi antong rasokimu, marlobi-lobi doma uida jabat !” Ning ayah nia marsapa. Rontong alus ni si Porngas: “I mantong rasoki nai ayah, inda na karejo i perusahaan na gogang au ba, na manolong-nolongi karejo ni alak na kayo do au soni, muda bahat rasoki nia, ilehen ia jau bahat muse”, ning si Porngas. Mangkuling muse ayah nia: “Inang goinang, na denggan antong roa ni bayo i tele !” Mangkuling mulak si Porngas: “Olo ayah, nga tarbalos ilala denggan ni roa nia i, on pe i ma, angkon na ubuat muse do ningia boru kasayangan nia i jadi alak bagasku, sada maia boru nia, ipasma gioat nia ami marbagas, songon dia do pandapot ni ayah-umak ? Marsapa si Pongas. Ro ning umak nia: “Anggo mang songoni denggan ni roa ni alakna, nga sala i bei ibuatko boru nai, ayahmu pe satuju dei !” Ning umak nia, oni manganguk muse antong ayah nia palan.

Ompak kehe alai na sabagas marari rayo tu bagas ni si Magdalena i, idokon ayah ni si Magdalena bahaso boru nia i ning ia marangan-angan marmayam tu Swiss pala get kawin. Jadi, ipangido ia tu si Porngas so rap kehe alai marmayam tu Swiss antargan so marbagas, salaos pasimpan epeng nia satonga i nagara i. Tontu mantong, ama na jop roa ni si Porngas pabege-bege i, oni na bulusma idokon ia tu ayah dot umaknia na get kehe alai marmayam-mayam tu sada nagara na santak dao na margoar Swiss, i ma sada inganan panyimpanan ni epeng ni alak-alak na kayo i banua Eropah an, i banua ni alak si bontar mata i.


Adong do jabat tar tolu poken lolotna alai na marari rayo i huta na godang i ben tagima ilala alai na i pasonang ni si Porngas i sajo, anggo anggi-anggi nia i si doma giot ni alai sikola pe so nangkan kon ke be alai tu saba dot tu kobun dohot ayah-umak ni alai. Tai ngape ipatola simatobang ni ala i, giot ni alai marbagas jolo si Porngas, nga lolot bei be, i huta ma alai jolo soni sikola, ning simatobang ni alai i. Dung lalu alai tarsapoken tu huta mulak, ro ma barita si Porngas, mang i Swiss ma alai, tai ben bahat dope uruson ni aai i nagara i, ra dope sapoken na i alai di sadun. Anggo dong rasokina, dung lalu alai tu Indonesia mulak, inda lolot be marbagas ma ia dohot gandak nia i si Magdalena. Syukur Alhamdulillah…ning kalai antong.

Pas i ari Salasa manyogot dua poken dung i, ompak mium kopi ayah ni si Porngas i lopo ni amangboru Jatulbas i huta ni alai i, nida ayah nia mada sada bayo na godang i tangkup upas, na baru mulak sian luar negeri, i bandara Soekarno-Hatta ninna. Rami doma nida alak i bandara i, i gambar-gambar kalak sajo mantong bayo i, te muko nia adop toru sajo, songon na maila ia nida na i gambar-gambar ni alak i. Anggo ayah ni si Porngas tarsonggot ia boto, arana bayo na i tangkup ni upas i nida ia songon ayah ni si Magdalena do, tai inda tarida si Porngas dot si Magdalena i si benna santak ramina alak i si. Ning sadalak wartawan na mambaen barita i televisi i, tuan X (ayah si Magdalena) itangkup arani mambuat epeng ni kantor nia martrilyun-trilyun bahatna, na i karejoon nia dohot dongan-dongan nia. Tai benna on dope dapot bukti-bukti ni kalakuan nia na so pade i (panangko godang), i ma so bisa tartangkup. Ninna, alak-alak na dot mambantu bayo i, angkan na i tangkup ni upas muse do so i pareso. Untung male ngadong kalak i lopo i na manandai bayo na ona tangkup i i televisi i, jadi inda aru ila roa ni ayah ni si Porngas (Jamargoso), oni na kehema ia torus mulak tu bagas nia. Atia pasuo dot alak bagas nia, icaritoon ia na nida nia i televisi ompak minum kopi i lopo an. Tarsonggot muse adaboru nia i, oni pingsan jabat, rongom muse kalak jabat i bagasan bagas ni alai i, marsak roa ni alak i benna pingsan i adaboru ni Jamargoso i.


Borngin na i, ro mantong barita sian huta na godang an, tangis-tangis jabat si Porngas mancaritoon bala godang na i adopi nia, alak na godang na angkan jadi tulang nia i i ma ayah si Magdalena mang itangkup upas, arana ia ninna manangko epeng na bahat i kantor nia an, oni alak-alak na dohot mambantu karejo nia na jahat i, inda lolot be ipareso upas muse mei, muda tarbukti adong hubungann, angkon na i uhum juo, satorusna i sidangkon i pangadilan so binoto bukti-bukina na marsala sanga inda. 

Tarsapoken do dung i, tarsiar muse ma barita i koran-koran dohot i televise bahaso ayah ni si Magdalena tarbukti manangko epeng na bahat, i ma so ona uhum sampe 30 taon lolotna i bagasan penjara. Salain ia, adong anta na piga alak nai na ona uhum, tarmasuk si Porngas i uhum lolotna 15 taon. Ngebedabe, pabege-bege barita i tangis doma simatobang ni si Ponggas aduana. Ngana unjung be kehe Jamargoso minum kopi tu lopo arani ilala ilala ia paida-ida alak huta nia i. Salangkon mangecek dot kalak i pe ngara ia jabat, benna ama na santak ilana ilala ia.


Arani i mada, so marsipaingot sajo ia tu anggi-anggi ni si Porngas, manat-manat pala manjalaki karejo i huta na godang an so ulang be irasoi alai be na ialami ni angkang ni alai i na karejo dohot bayo si panangko godang i.


~o0o~

Thursday, September 4, 2014

mangolah-olah



ON PE BA CARITO ON na so binoto do sanga na botul sanga na inda, arana na ikarang-karang don songoni satontang karejo ni alak-alak na so pade parangena na mardunia on, ima Japunjut, Jabokar,  Jaulok, si Parlak, dot na asing-asing nai.
Ninna, dung do tommet sikola SMA i banua ni alai an, kehema si Parlak mangaranto tu sada huta na godang i Pulo Kombang, sada huta ama na dao sian huta ni alai i, manyiborang laut jabat lolotna tolu ari dua borngin. Ben lolotna i bagasan ni kapal i, marsak jabat roa nia, mar-ari mantong na rundut do epeng nia na get mangaranto i.
Dung lalu tu huta na godang i, taringotma ia mulak tu obar ni amangboru nia Japagar, anso kehe monopotkon anak ni amangboru nia i na margorar si Palakok i topi ni sada batang aek i huta na godang i.
Tar sajom do lolotna lalu mantong ia tu si, oni ijalang ia antong si Palakok laos patangkas aroro nia. Rontong ning si Palakok: “Bo, pade mei, arana sapoken na lewat martalipon ayahku sian kita an, idokon ia do tarongit gogo ni roa muyu mangaranto tu huta na godang on. Anggo pade ilala ho, ison ma ita manolongi au marjagal”.
Ro alus ni si Palakok: “Olo abang, songon i do obar nami dot amangboru i huta. Ipe tarimo kasima abang ilehenko karejongku, so bisa au mangolu i ranto ni alak on”, ning ia.
Mangecek mulak si Palakok: “Anggo songoni, baenma tasmu tu kamar na i balakang, na kosong dei kamar i, i si ma ho modom !”.
Olo abang”, ning si Parlak, oni kehe ma ia tu bagasan ni kamar i margonti salin. Dung salose baruma ia kehe tu parjagalan i manolongi si Palakok marjagal. Lolot dung i murma malo mantong si Parlak na marjagali, arana tiop ari iajari si Palakok. Tar sapoken dung i, na ia sajo doma marjagal ari-ari. Tai anggo balanjo barang gadison lek na si Palokok dope, arana um malo dei ia marpoken.
I sada borngin, magecek-ecek mada alai na dua i parjagalan i. Mangkuling si Parlak pajolo: “Sangajo na tagi mantong angoluan i huta na godang on, jop roa niba bahat alak na kayo, adong na bahat motorna oni deges-deges muse bagas ni alai”, ning ia.
Olo, songon i mada angoluan ni alak sadebana nadong i huta na godang on. Ninna, ben bahatna muse epeng ni alai biaso de alai mangan manyogot i bagas, mangan arian i Kuala Lumpur, mangan borngin i Australia, oni modona i Singapura !” Ning si Palakok.
Oiiiiiii…tagina baya, bisa dei luai angoluan niba saulakon songon kalai i ?” Marsapa ia tu si Palakok.
Nga uboto da, tai anggo maut, rasoki dot jodoh do, tuhan dei manontuonna, pokokna leng totop iba marusaho oni ulang tinggal sumbayang”, ning si Palakok.

I sado maso, adong mada orja ni koum ni si Palakok i sada banjar i huta na godang i. Ben solkotna ia tusi ima so dot ia marpokat  pala get pajongjong orja i. Topek muse ia antong barisan ni anak boru, ia ma "si tamba na urang si orus na lobi", i ma so bahatna patureon nia i orja ni koum nia i. Baen bahatna na get karejoon nia, iontang ia jabat si Parlak mandongani ia na marpokat i. Ampot ra si Parlak manolongi ia karejo baen bahatna get patureon i.

Ompak na marpokat i, tarlain do na i parate-ate on ni si Parlak. Ima sada bayo na mokmok, i ma na juguk tar i tonga-tonga. Alakna lomlom nian, tai ama na ias, uskuis muse, oni na mantata-tata sajo karejona dung siap markobar, tai oompak na markobar i ngana unjung jabat ia mangecek, sip sajo soni nida songon leto na mancit boltok. Tai i mantong, inda binoto sanga arani aha, jop soni nida roa ni alak na bahat i paida-idana, sanga aha pe so songon i nga binoto. Arani i mada marsapa jabat si Parlak tu angkang nia si Palakok.
Ise dei langa bayo i, angkang ?
Ro ning si Palakok: “Anggo ningotko bagas ni alai ima na labung lopo ni Ompung Kikik i, anggi nia mei si Palekat dot si Merdet, tai gakku ngada itandai ho i be, arana dung tammat SMP mang mangranto mei bayo i tu son, sannari ia jadi kapala kantor na godang i son, alak na godang dei, bahat epengna !”
Anggo songon i, patanda on abang i jolo au tu bayo i”, ning si Parlak.
Kei ma soni jalang bayo i, na ramahan dei, dokon na rap sakampung do !” Ning si Palakok.
Inda lolot dung i, kentong si Parlak manjalang bayo i, rap mangecek-ecek kalai, oni rap mangkardak-kardak muse alai na dua tarpalan-palan pala marcarito na targaduk-gaduk si Parlak. Rupana na jop juo do roa ni bayo i paida-ida si Parlak, tata sajo bayo i dung binoto ia goar ni anggi ni si Palakok i, i ma si Parlak.-, ala baya gadukna ning roa nia.
Porroangku da bo sanga songondia carana so bahat epengku, jadi alak na kayo songon tulang i”, ning si Parlak adop bayo i.
Ro ning tulang nia i: “Aha mentong salana, songon i dei giot ni alak sude, tai inda sarupo rasokoni, aha do langa karejomu i son ? Ro ho dabo marmayam sasakali tu bagasta an !”.
Olo, i mada, so bisa iba marsiajar tu tulang i ! Ning si Parlak.
Alaaa…hopedaaaa…kakakakkkkkkkkkk…” matukakkak tulang nia i na margoar Japunjut i, tai indape binoto si Parlak.
Sapoken dung i, mangido izin si Parlak tu angkang nia si Palakok, get kehe ia ning ia marlao-lao tu bagas ni Japunjut an. Ben gogona nida si Palakok roa ni si Parlak na get marlao-lao i tu si ioloon ia soni antong. Pas dung sumbayang Magorib, kehe ma si Parlak marlereng tu bagas ni tulang nia i. Rasokina, si Punjut inda kaluar bagas, jadi pasuoma alai i si.
Assalamu’alakum”, ning si Parlak.
Wa’alaikum salam. Bo, amu dei bere, masuk kamu le !” Sonima alus ni tulang nia i. Oni ipangido ia kopi dot roti tu alak bagas nia i. Dung rap i jolo ni alai kopi dot roti i, i ginjang ni sada meja na deges, alai na dua pentong rap mangecek-ecekma. Mari-ari si Parlak ama na bahat sapaonna, marsak doma nida tulang nia manjawabna. Sonipe, leng na matukakak juo do tulang nia i paida-ida si Parlak, leng solot goar ni babere nia i i bagasan roa nia, ima rupa so tata sajo ia.
Oni mangecek mulak si Parlak: “Lainma kecek i jolo tulang, aha doma luai ubaen karejongku so marepeng jolo, so tarlojongkon au boru tulang na ditaan ? Ning si Parlak.
Amman…botul dei nai dok mi? Marsapa tulang nia.
Olo Tulang, anta na piga kalima ro surat nia, isina so ualap ia tu itaan, giot nia rap-rap kami i ranto on”, ning si Parlak muse.
Ro ning tulang nia: “Jadi, sonon ma soni, jalaki ma jolo jau tano na mura ira-ira sahektar bolaknna so ita tabusi, ulehenpe dabo jo upana”, ning Japunjut.
Ro alus ni si Parlak: “Olo tulang, ujalaki pe, tai boto ilambung ni parjagalan namian adong do tano dua hektar na get gadison, tarmura do argana, arana get kehe ampuna nai tu Mokah”, ning si Parlak.
Ro alus ni tulang nia: “Ipe jadi sapai ampot targayari ita, pala urang gayarna adong do pe simpananku i bank”, ning ia. Dung tangkas kalai manyise parhalan tano na get tabuson on i, si Parlak pentong mulakma. Incogot nai, na kehema ia manyamapai arga ni tano i, oni idokon ia ji tulang nia sanga sadia argana. Incogot nai muse, mang ilehen tulang niama epengna so kehe ia manggayarina. Salose i, oni ilehen tulang nia epeng jisia upana. Inda jabat sabulan, anta na piga kalima ia manabusi tano ambaen ji tulang nia i. Arani i ro jabat pikiran nia, pala get manabusi tano le tulang nia i mulak, angkon ji sia untungna pinomat saparbagasan, so dong inganan nia. I mantong rasoki nai, tar sabulan dung i, ning tulang nia angkon na dapot tano sabolak sapulu hektar bolakna, adong dongan nia get manabusina.

Rasoki nai juo antong, topek musengtong adong kalak ne get manggadis tano sabolak ni i, tai dao ingananna. Ro ning tulang nia Japunjut, inda mangua sanga idia pe ingananna, pokokna asal baen gadison ni alak i itabusi, epengna cukup panabusina. Sabotulaa, heran juo do si Parlak: Ngondia sajo dei luai epeng ni tulang na markarung-karung i? I ma na ro tu bagasan ni roa nia. I mada, mabahattu doma jabat, inda mungkin sai bahatna epeng ni pagawe ni kantor na sadia godang pe, bope kapala. Ampot…na mangkarejoon na so pade do ia luai, songon si panangko godang sanga "tukang olah" benna bahatna jabat harto nia ! Ah, nga porlu jau i, pokokna bahat juo untungku karejo dohot tulang i. Unjung uida, tano na i tabusan i, inda hum na ia sajo si panabusina i surat-surat na i, adong goar ni daganak nia, sampe adaboru dot goar ni amangtua nia pe dong.
Ben jot-jotna antong na manabusi tano i sajo, si Parlak pe bahatma untung nia, sataon dope ia mian i huta na godang i, madung adong tolu jabat bagas nia, oni dua muse motor sedan na baru. Giot ni roa nia, bulan puaso  taon na ro mulak ma jolo ia tu kampong, arana mang malungun ia tu ayah, umak dohot sude anggi-angi nia, apalagi antong boru tulang nia i na manyosak sajo so ilojongkon. Ia pe da ... ngadong be ilala ia da le salana. Ben porna giot nia na get marbagas i dot boru tulang nia i, unjung do marnipi-nipi ia jabat rap padua-dua margoso-goso alai i bagasan ni sada kamar na bolak. Dung tarsonggot ia na dompak marnipi i, mur ma marsak roa nia.
Dung i lojongkon ia boru tulang nia i tu huta na godang i, angkon na i pabotohon muse mei maradat tu amang-inang dohot koum-sisolkoi ni boru tulang nia i. Arani i, angkon na ro mei simatobang dot koum-sisolkot nia mangobarkonna (“hata bou” so ulang agoan) tu bagas ni tulang nia i. Songon i pe ba rundutna na get karejohon nia ben na get marbagas i, ro muse dope tona ni Japunjut, angkon na dapot ninna tano sapulu hektar nai, arana porlu ji alak get baenon kobun ni unik lampuyang nangkan kirimon pala dung matobang tu Jopang ambaen ramuan ni ubat.  Dung ijalaki ia, dapot ia, i gayari alai antong, oni dapotan muse ia antong epeng na bahat, i ma bagian nia.
Dung marbagas pe ia, inda boto mar na abis karejo nia dot si Punjut ("tukang olah") i, inda marimbar sang aha pe "olahon" pokokna maruntung, adong sajo epeng nia (nga binoto ba le sanga sian dia ro na epeng nia na markarung-karung i), panggayarna. Ima so murmakayo muse si Parlak. Inda lolot muse dung i, isuru si Punjut muse ia manjalaki sada pulo na get gadison ni alak, sadia pe jadi godang ni argana itabusan. Muda urang epeng panabusina, adong do dongan nia si Jabokar dot si Jaulok manambai epengna anso lalu itabusan. Arani i, si Parlak pe inda na loja ia kehe tu dia-dia manjalaki sada pulo ne get gadison. Rasoki nia i muse mantong,  adong sada perusahaan na godang na adong pulona, tai porlu jalai epeng giot pambayar ni utang na santak bahat. Soni mantong torus, mur malolot, murma kayo sajo si Parlak.



Soni mantong parjolo-jolo nai, inda binoto alaki sanga aha sobobna so itangkup upas ninna Japunjut, pas i malom Jumahat dung mulak karejo sian kantor ni ibana. Marsapa-sapa jabat alaki: “Aso luai Japunjut inda itangkup upas i kantor nia an, aso angkon na i bagas nia i ? Takok um momo tangkupon i si ! Pala i kantor nia an nga tartangkup langa? Takok benna kapala kantor na godang i ia !” Bahat na i pikirkon ni alak i tu si, tai nga mangarti alai nangkan songondia laluna. Kasidunganna boto rap sip be soni, aropku rap moncong.
Dung ipareso upas i si Japunjut i kantor ni upas an, anta na piga alak muse na get paresoon ni alai, tarmasuk do ninna si Parlak na jot-jot dapoton epeng na bahat sian Japunjut. Muda Jabokar dohot Jauluk antong, bope tarparsip do alakna, tentong ninna “tukang olah” dei, aha sajo pe iolah kalai asal maruntung, songondia pe carona, bope nangkan marugi alak ibaenna, nga porlu  jalai i. Sapoken isidangkan musema alai na opat. Japunjut iuhum lolotna dua pulu lima taon, oni si Parlak sapulu taon. Tai na gadukna boto, Jabokar dohot Jaulok inda ona uhum. Tata alai antong, tai marsak roa ni alaki jabat arani i.




~o0o~


Wednesday, June 4, 2014

Mambaen tilako maronco







Lain do ale binege hamu goar ni bayo nasada on !!! Si Pandikir ... sambalik songon gorar ni halak India bage binege tele ... dungi ulang iambang hamu buse gorar nia on ampot ale ibana na ringgas mar dzikir, ngabale dongan. Gorar nia on goar-goar golak ni halak do on i huta harana muloi do sian marsiajar maposo santak tu naipatobang lumobi najob roha ni ibana manungkiri dadaboru na maridi ibatang ni aek an. Muda marsurak-surak parina-ina bope na bujing-bujing i tapian ibatang ni aek an manyurakkon namosu irompo-rompoi ngada lain be bei, angke si Pandikir mai halakna na isian, hara ni ima anso igoar-goar halak ibana Pandikir alias Pandikar Tungkir.

Jungada do baya ipatobang kahanggi nia si Pandikir dohot parborutulangonna na sian Muara Saladi, tai sataon dope rap naitinggalkon ni naibuat nia i ma bayo on. Harana ila roha ni si Burning naibuat ni si Pandikir on maradopkon koum sanga pe halak ihutai angke antong gok dadaboru maturenjet tu si Burning, angkentong na manungkiri sajo karejo ni namambuat ia i ibatang aek an. Santak jabat lau itadingkon si Burning jabat si Pandikir lau mulak tu amang nia an martongkar halai ialaman nibagas ni halai i..."Peto na so mangirput do babami, na hosajoma obaron ni halak ibanua on..,na manungkiri sajo tohapmu itapian ni dadaboru an ... aha dope langa urangna jo, tiop borngin na upasahang sajo do ijolo ni matamu naonan bo..." ning si Burning salau ipasigat ia abit jiak nia sian jolo tu si Pandikir, sompat do jabat marpeong an halak na mamatai halai namarbadai i.
Na midukan boto ale ujar-ujaran ni si Pandikir sapanjang jamaon dalan manangkup gulaen. Muloi do sian hail, jala bope na lukah. Natarantongkin doi nida marpupu kehe tu batang ni aek an, nga manyogot , lang-lang niari bope nahandos potang.Tai najarang doi ale nida manjingjing ihan ibana, muda isapai halak anso do so ngamandapot lek napupu doi ialaskonsa ngamargulaen ibatang ni aek an..., tai heran na halak lek kehe sajo ibana ari-ari on tu batang ni aek an. Ngadabe heran be halak artina, angke na madung iboto ni halak do tohap nia tu batang ni aek an, angke nagiot manungkiri do.
Najebuna hum lek nalain do parange ni si Pandikir on, ngada ale nida-nida halakna nagiot intip on ni ibana on. Ima na sakali maturam-ram ompunta Maslaur, angke nida ia adong na muldop-uldop ibalik batang pisang i rompo-rompoi muda isurak-surakkon ompuntai..."Na so mangirputttt.., sirit ni amamu..,sai tobang iba, hum dope tungkironmu, aha dope langa kehena ilala ho di namalos on boo..." ning ompuntai salau ipasahal ia salin maridi nia..., ipatare ia tu si Pandikir. Ro si Pandikir salau marlojong di napot-pot i, isompatkonsa dope paciah-ciah ompunta on...."na malos pe jadi do..." ning ibana, mambaen ompunta i mur mamuruk ibuatsa batu irambankonsa tu rompo-rompoi.
I sada hatia, di arirayo bahat halak na marmulakan, anggo si Pandikir pe da busa base. Marpupu do nida juguk i tangga-tangga ni bagas ni halak parlewatan lau tu batang niaek an. Gok manida karejo ni ibana, muloi do napature-ture jala, songoni juo na mangariti bulu humbaen lukah. Tai sapetona na mangaligin halak do sanga ise na kehe maridi tu batang ni aek an. Ngalambat ni dasa ma ro bujing-bujing, naso biaso nida ibana i huta saonok naon. Lampas-lampas, bontar-bontar nida pamatangna, dungi marsaro malayu buse.Na bolnang doma mata ni ibana, paida-ida bujing2 natolu halak on. Sasakali songon namanjalar nida ibagasan arung-arung ni si Pandikir..., rupo bayak manolon ijur. Baen situtuna na manganot-noti bujing natolu halak i.., inda sodar ia iariti ia jari-jari nia, dung lopus dope nainot-noti nia i so... alaleeeee..., ning ibana.., nida ia dung marmudar jari-jari nia.


Inda be da beh..., si Pandikir pe na marpalan-palan ma sian pudi i iutkonsa sian nadao bujing-bujing na tolu halak on. Ngana midopbe mata ni ibana manganot-noti bujing2 na tolu halak on, bope laik na rap marbaju dope ha tolu na salau margosok gigi. Ro nasada antong marsapa, "ga mandi dek...,?" ning na godang nai..., "enggak kak....dingin..,cuci muka aja ah''..., ning n apondok nai. Na sada nai pe inda maridi juo. Anggo si Pandikir da..., na matunyel-nyel ma songoni ibagasan roha ni ibana, kaboratanna ilalasa baen naso maridi i bujing2 natolu halak i, mur maonok murso tahan ia be.., "maridi lah kalian...., so mun kinceh kalian"..., ning ibana sian rompo-rompoi, boh..., binege bujing-bujing na tolu halak i songoni, rap manyongkir i halai humbaen biarna, sampe marlojongi halak dohot na poso-poso na dompak marbol ngadao sian tapean i, ikojar halak nai tudu ni bujing na tolu halak i, iayak-ayak halai tu rompo-ropoi, santak itarik halai baju nai, dapot halai si Pandikir. Inda be dah beh..., na bumbam doma ibaen halak i, sampe markecap bage papangan nai, angke na madung iboto ni halak do parangena, salau isaratkon halai tu kapala desa an.




Pinrizki Lubis...
penduduk Huta Godang-Ulu Pungkut
kembali lagi menulis sebuah cerpen
tentang prilaku seorang warga desa
yang tidak pantas yaitu "manungkiri"
(ngintip gadis-gadis yang mau mandi
di sungai. Namun...kali ini si tukang
ngintip tersebut kena batunya
karena ketahuan sehingga 
diamankan para aparat
desa dan karena itu
ia kena hukum.


Tuesday, May 28, 2013

alak na gogo



ANGGO AU BOTO amu na saborngin na pose mada ulala na matukolkoli sajo arani patangi-tangi carito-carito ni sada bayo na tobang sian kitaan. Bayo na tobang on margana Batubara, oni huta asalna ima Patorjang, i luat Ulu Pungkut an. So pasuo pe ami benna atia rap marubat do di sada bagas parubatan ni alak kita i Ciracas goarna di banua siborang laut on. Songon pandok ni alak kita, bolas dokonon bayo na tobang on tardokmon alak na bisuk, na pistar, na malo mengecek, na ulah, na pargiri, oni ama na bahat muse uti-utianna, tarlobi-lobi do marcarito taro margiri-giri. Sabotulna na bahatan do carito ni ibana na onak ilala, tai benna pupu sajo iba matukakkak-matukikkik arani gidikna ilala carito-carito i, kasidunganna bahat iba na lupa na dung icaritoon ni bayo na tobang on. I son ucaritoon mulak sada carito na ningotku.

Inda uingot be da le sanga aha pamangkalna, tai ujungna martaringoti mada tu sada alak kita na santak gogo songon gaja arani pamatangna godang boti togos muse, ima na margoar Tarsan Tapanuli. Ning bayo na tobang i, si Tarsan Tapanuli on alak kita margana Lubis tai bagasna i Doli do ninna maso i. Ira-ira taon 70-an, ibana jotjot ro tu itaan marjagal miak apung i poken-poken ima i poken Siabu, Sihepeng, Panyabungan, Maga, dohot Kotanopan. Jagalon nia i poken i ima miak apung na itanak ni ibana sian arambir rata itamba dohot pulungan na asing ambaen ubat ni simborgo, pilulus, na marngalutan, na tarsilpuk, dohot na asing-asing nai.

Atia marjagal si Tarsan Tapanuli on i poken-poken ditaan dodas dei ia patidaon sinagogoannia i marulak-ulak so rami alak mangaligi ia na dompak marjagal miak apung i, boti antong muda dung nida alak na bahat i sinagogoannia i arani miak apung i godang jaotna, por ma gari roa ni alak na bahat i manabusisa so laku jagalon nia i.
I tonga-tonga ni alak na rami i, i pagalak ia mei sibuknia i tano i. Dung i, adong muse mei sipanolong-nolonginia na patibal papan i ginjang ni boltoknia, oni ipatibalna muse mei durum na marisi miak tano i ginjang ni papan i. Na jebuna boto ninna, manaek muse dope sada alak sipanolong-nolonginia i tu gincat ni durum na marisi miak tano i salaos maroban losung dohot indalu. Dung tama jongjongnia na di gincat i, baruma manduda-duda ia di si sado-sado ia maturatak-maturutuk. Ngabedabeh, mata ni alak pentong na marbilakanma sude paida-idasa, oni adong juo dei na ngangang jabat babana. Kasidunganna ro obar i bagasan roa ni alak i: “Na gogo mantong bayo on !!!” Dung salose na patidaon siagogoan i, baruma martapuk-tapuk alak na bahat i salaos marsurak-surak: “Tarsan Tapanuli … Tarsan Tapanuli … Tarsan Tapanuli …” ninna binege. Nga lolot dung i antong, na marsiraduma nida sadebana alak na bahat i manabusi miak apung jagalon ni si Tarsan Tapanuli i.

Pas dung iantak bayo na tobang i marcarito, na bulusma au mandok obar: “Ah, tarsongon carito ni si Bung Lubis i dei ubege?” Ningku.

Ron’tong alus ni bayo na tobang i: “Ngadabale sarupo i, adong dei besona,  anggo carito ni si Bung Lubis i antong na marjagal ubat cacing dei!” Ning ia targogo sotik.

Mangkuling au mulak: “Anggo pandok ni Bung Lubis ba, tolu maia Bung na adong i nagara on. Sada ima Bung Karno, paduana Bung Hatta, oni pangabisanna  ima Bung Lubis, anggo na lainnai na Bung-Bung do mei ning ia sudena !!”.

Oni usambung muse obarki: “Anggo carito na unjung binege antong, pala dung irambas ia gitarnia i ompak marjagal ubat i poken-poken, oni itarik ia muse marlogu Bujing-Bujing Panyabungan, inanggoisnang … rongom doma nida songon lanok kalak i marroan mangaligi ia, taiba dung salose ia marlogu, kehe-kehe sada muse mei alak i sian parjagalannia i”.

“Bung Lubis pen’tong da tele … he he he”, ning bayo na tobang i laos mekel.


Gandoang, 28 Mei 2913

Thursday, May 23, 2013

Mangarsik alahan ni dongan




TOLU PULU TAON na solpu, marningot dope si Gantil atia kehe rap dohot dongan-dongan sakalas nia mambuat apundung tu dolok huta ni alai i, inda dao sian panggurisan ni amangboru nia Ja Koje. Ra dei opat sanga lima alak bahatna alai na kehe i marmayam dung mulak sian sikola tu dolok-dolokan manjalaki pangan-panganon pabutong-butong bitua. Anggo si Cayat dohot si Kaut na dua alak marangka-maranggi i, hum jambu pe nida alai ramos margantilan i batang nai na bulus mei irambas kalai dot ayu so mardabuan. Ulang majolo antong adong nida alai botik, pisang atope sanga marapolom na malamun i kobun-kobun ni alak huta i, na martaru ipas mei alai nadua mambuatna ambaen panganon jalai i dalan-dalani laos manangkok tu dolok an. Muda manguas antong na momo dei ilala alai, na tinggal mangupokkon sajo do batang ni tobu na marjejer tubu i topi ni dalan-dalani.


Tar satonga ari do alai markusor-kusor manjalaki pangan-panganon i dolokan, mangontang mulakma si Cayat dohot si Kaut, arana manggok tong bitua ni alai nadua. Ben butongna boto le, get ipapodom kalai doma jabat I sopo ni amangboru Ja Koje i. Sonipe, na marangan-angan dope alai nadua get kehe muse mangarsik alahan dohot mandehe gulaen tu batang aek an, ningkalai papotang-potang ari so ulang sayang woktu i. Nyato dontong, dung sumbayang kotu asar mang markacakma alai nadua di topi-topi ni batang aekan, rap marsitutu mangarsik alahan ni dongan sapodoman ni alai. Untungna male alahan i tar tu julu ni pamintasan ni na gogo i, pas i balakang ni ayu ara na godang i, i ma so nga nida alak kalai dompak marsitutu mangarsik alahan i. Ngada boto lolot jabat, mang iaup kalaima gualen sakadak bahatna sian alahan i, adong aporas, sulum, siating, lonjing. Salangkon burincak pe iamot kalai.

Dung itumpat kalai alahan i, ibaen kalai muse osar-osarna, oni ipamasuk kalai mulak aek tu si, alai pe kehe ma lao markerer orong tu julu. Inda dao sian tapian na i lambung suro ni alaklai i, kema alai nadua mandehe-dehe tu asak ni batang aek i. Ben bahatna antong gulaen di batang aek i, garing bope lelan, na momo do dapotan asalma ra boti ringgas iba na mandehe i.

Ari pentong mang potang, tongkinnai get kotu magoribma. Alak huta i pe sada-dua adongma na ro tu tapian i get maridi, dung muli sian saba atope ngon kobun. Tai anggo si Cayat dohot si Kaut na leng mandehe-dehe dope karejo ni alai i tonga ni batang aek na doras i. Ompak get maridi tulang Ja Bondar, marsapa mada ia tu si Kaut: Biado bere, dapotan do !”.

Rontong alus ni si Kaut: Olo tulang, inda tanggung bahatna gulaen i batang aek on di potang ni ari on.
Lehen sotik ji tulang da, ambaen tutungon, mangido tulangnia i Ja Bondar.
Olo tulang, iligima jolo naon ampot tarbagi, ning si Kaut.

Tarsapangidupan dung i, si Cayat dohot si Kaut kehema alai manopi, mantakma alai na mandehe i. Lalu tu topi ni batang aek i, rap ipaias kalai  nadua mantong gulaen i, oni baruma isusuki alai isangnai dohot andor. Sude adong do jabat onom susukan, dokdok doma nida tangan ni si Cayat  na dompak manjingjingkon nai laos mardalan palan-palan manopotkon Ja Bondar na dompak maridi mangusa-usa pamatangna i tapian i. Lalu tu si mangkuling Ja Bondar: Inanggoinang … nabahat mei le dapot kamu na mandehe i

Ro alus ni si Kaut: Olo … sonima dompak rasokina tulang, taiba sasusuk maia na tarbagi ambaen ji tulang, ijia do upatibal?”
Saipe da mangsyukur godang mei ilala, patibalma soni ilambung ni kupiahki, jagit olong da bere!” Ning Ja Bondar.
Samo-samo, tulang, ning si Kaut.

Dung i, alai nadua pentong maridima di tapian i. Salose maridi, morotma alai sian tapian i, lao laos manangkok palan-palan tu dolok ngon topi-topi ni batang aek i. Na gadukna, inda binoto sanga arani aha, tarsilandit mada pat ni si Cayat, oni singgalak ia jabat tu pudi laos mandok obar: Alaleee amang, mate mauuu … !!!” ning ia, torus dobur muse pamatangnia tu batang aek na doras i, lalu mayup sude gulaen na lima susuk i.

Gandoang, 24 Mei 2013.

Thursday, March 7, 2013

janji sehidup-semati




SATU JAM SUDAH BERLALU, namun Partomuan masih tetap duduk sendirian di atas salah satu batu besar di tepi Batang Gadis. Peluh yang sedari tadi membasahi keningnya pun sudah mulai mengering disapu semilir angin yang berhembus dari seberang sungai. Yang tampak masih basah adalah ujung celana yang ia pakai tadi sewaktu membantu ayahnya menyiangi rumput di sawah mereka yang tidak seberapa luas.

Dari atas batu besar tempat ia duduk itu telah pula berkali-kali tali pancingnya ia lemparkan ke tengah sungai, tapi sepertinya tak sekor ikan pun tertarik dengan umpan pancingnya. Lalu ia ingin pindah posisi ke dekat pohon "gala-gala". "Siapa tau ikan-ikan di situ tidak terganggu oleh suara "galundung" yang meraung menjerit-jerit memekakkan telinga", ia bergumam pada dirinya sendiri. 

Belum sempat ia beranjak dari atas batu, tiba-tiba suara ayahnya dari tengah sawah sana mengagetkan Partomuan. 
"Eh… Muan, adanya ikan-ikan itu makan umpan pancingmu?". Teriak ayahnya.
"Tak ada seekor ikan pun ayah", Partomuan menyahut sekenanya. 
" Alaaah, itu bukan karena kau tak pandai lagi memancing, tapi karena suara-suara "galundung" sialan itu, makanya ikan-ikan itu kabur, tak betah lagi berdiam diri di sungai ini", katanya ayahnya yang semakin dekat dengan anaknya itu. 

Partomuan sudah banyak mendengar cerita-cerita dari kawan-kawannya yang baru pulang dari kampung. Seperti cerita dari Hamonangan anak "amangboru"nya yang baru saja datang dan ingin melanjutkan sekolah di Yogyakarta, bahwa di kampung mereka sekarang ada "marga baru" yang membuat resah sebagian warga. 
"Jangan abang pikir, di Mandailing Julu didominasi oleh marga Lubis dan Nasution saja", kata Hamonangan menambahkan. 
"Marga baru ?", Partomuan bertanya sembari mengerjitkan keningnya. 
"Ya, bang. "Marga Lundung", itulah marga yang baru itu", Partomuan sesaat terdiam.

"Sudahlah, kau gulung saja tali pancingmu", tiba-tiba ayahnya sudah berada disampingnya. Sebelum ayahnya menceburkan diri untuk mandi ke sungai, masih ia sempatkan merokok barang sebatang dua. Sigaret Lovely sudah menempel dibibirnya, asapnya mengepul-ngepul ke udara. Senang betul nampaknya ayah si Partomuan sore itu. Pakaiannya yang berlumpur telah dilepaskannya. Tampak dadanya yang bidang dibungkus oleh kulit yang agak legam karena terbakar mentari siang, menandakan ia seorang pekerja keras. Tak nampak sedikit gelambir lemakpun di perutnya, seperti orangtua seusianya yang tinggal di kota besar. Ia raba kembali saku celananya, sebatang rokok Lovely ia nyalakan, kembali asap mengepul-ngepul ke udara, mantap… !!!

"Mandilah kau duluan, Muan! Biar kita pulang, tak usah kau pikirkan lagi ikan-ikan itu lagi". 
Lalu ayahnya berkata lagi: "Umakmu di rumah pasti sudah masak kesukaanmu, sambal baledang dan rebusan 'raum-rauman' ", ayahnya meyakinkan. Masih ingat betul rupanya ia kesukaan Partomuan waktu masih tinggal bersama beberapa tahun yang lalu, sebelum Muan diterima menjadi mahasiswa Teknik Lingkungan UVN Yogyakarta.

Belum juga ayahnya selesai bicara, Partomuan sudah menceburkan dirinya ke Lubuk Gala-gala. Sesaat Partomuan sudah tak tampak lagi, dia berenang bagai ikan dan sesekali ia menyembul menghirup udara segar, kemudian berenang lagi. 

***

Tidak berapa jauh ke arah hulu, dekat rumpun bambu, di sebuah tapian mandi untuk perempuan, Roslaini sedari tadi diam-diam berenang-renang pula di dalam lubuk hatinya. Diam-diam ia mengagumi Partomuan "anak namboru"nya itu. Berkali-kali ia baca artikel yang ditulis Partomuan di media cetak tentang bahaya air raksa di Batang Gadis. 

Dalam tulisannya, Partomuan menyampaikan betapa berbahayanya Galundung (alat pemisah batu dengan emas itu), karena menggunakan mercury (air raksa). Apalagi Batang Gadis dijadikan pula sebagai badan penerima zat berbahaya itu. "Galundung itu akan menimbulkan efek yang sangat buruk bagi keturunan anak cucu kita dikemudian hari", Partomuan menegaskan dalam tulisannya. 

Makanan yang terkontaminasi dengan air raksa, dapat mengakibatkan kerusakan pada sistem saraf, ginjal, paru-paru dan janin walau dampaknya tersebut akan muncul 5 sampai 10 tahun mendatang. 

Bisa dibayangkan apa yang akan terjadi bila masyarakat yang hidup di sepanjang Batang Gadis yang memanfaatkannya sebagai air kehidupan, semua mengidap penyakit gatal-gatal dan cacat bayi yang baru lahir. Duh, sangat mengerikan sekali. 

Pada kesempatan lain, Partomuan dalam artikelnya di koran Waspada mengajak untuk mengaplikasikan PODA NA LIMA ("ajaran yang lima"). Salah satunya "Paias Pakaranganmu!!!" Ya… kita harus bersihkan lingkungan tempat kita hidup bersama". Pardomuan mengajak, mengajak masyarakat, mengajak pemerintah daerah, mengajak bapak-bapak dewan yang terhormat itu, ya…bapak-bapak anggota dewan yang terhormat itu.

Dalam batinnya, Roslaini berharap kelak suatu waktu ia akan menjumpai "anak namboru"nya itu. Roslaini ingin menjumpai pemuda yang peduli terhadap kampung halamannya. Pemuda lugu yang mereka "pabuat" dahulu sewaktu Partomuan mau berangkat ke Jawa. Pemuda yang rajin menulis artikel-artikel tentang lingkungan hidup itu, membuat Roslaini semakin kagum terhadap "anak namboru"nya. "Pasti pancaran kedewasaan sudah mulai tampak pada pemuda semester akhir itu", itulah yang terbersit dihati Roslaini sembari tersenyum, pusaran di kedua belah pipinya makin dalam, manis sekali.

Dua hari sejak Roslaini melihat Partomuan turun dari Bus ALS yang membawanya sampai di kampung tempo hari, belum sekalipun Partomuan menginjakkan kakinya di rumah "tulang"nya. Pagi-pagi sekali Partomuan sudah berangkat, untuk membantu ayahnya ke sawah. Lahan sawah yang sepetak itu harus segera mereka tanami dan baru sore hari mereka pulang ke rumah. 

Akan halnya dengan Roslaini, ia pun tak jua kunjung mendatangi rumah "namboru"nya itu. Ia teramat sungkan. Apalagi setelah prahara itu menghampiri kedua keluarga itu. Jamangido, ayahnya Roslaini menjual habis harta warisan peninggalan "ompung"nya. Sedikitpun "namboru"nya Roslaini tidak mendapatkan bagiannya. Semua dihabiskan ayahnya di meja judi. Belum ada setahun, rumah warisan yang mereka tinggali tergadai pula sudah. Semenjak itu semakin rengganglah hubungan "umak"nya Partomuan dengan "tulang"nya -- ayah Roslaini. Kedua keluarga itupun sejak lama tak lagi bertegur sapa.

Dari prahara itu, yang menanggung derita adalah Roslaini. Ia tak leluasa lagi menginjakkan kakinya di rumah "namboru"nya. Padahal ingin sekali Rosliana mendengar cerita tentang Yogyakarta, tentang Kampus Biru, tentang Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat, tentang Malioboro, tentang gadis jawa yang kemayu. Duh… ia semakin tersiksa.

Hal itu menjadi pertanyaan besar pula kepada Partomuan. Kenapa "boru tulang"nya tak pernah pula memperlihatkan batang hidungnya. Padahal dahulu Roslaini kecil sering membawakan rantang berisi makanan untuk "namboru"nya.

***
Udara pagi yang dingin terasa membelai kulit. Matahari seperti masih malu-malu menampakkan keperkasaannnya. Partomuan menuruni tangga kayu rumahnya, dan rumah Roslaini menjadi tujuan. "Ah ha… rumah 'borutulang' ", ia bergumam pada dirinya sendiri. Di depan Mesjid At-Taqwa, Partomuan berbelok ke arah kiri, melalui jalan berbatu sampailah ia ke rumah "tulang"nya. 

Tak ada angin, tak ada pula hujan. Seisi rumah kaget alang kepalang dengan kedatangan Portomuan. Tak disangka, tak pula dinyana, "babere" mereka masih mau menginjakkan kakinya di rumah mereka. Partomuan memperlihatkan "ias nibohi bontar ni ate-ate", Partomuan memperlihatkan budi pekerti yang baik. Sedikitpun tidak ia perlihatkan prahara yang menimpa keluarganya. Ia salam "tulang"nya, begitu pula "nantulang"nya. Sesaat mereka pun terdiam.

"Sehat do halak tulang dohot nantulang?" Partomuan coba cairkan suasana. "Alhamdulillah, sehat bere", "nantulang"nya yang menjawab. 
"Adek Ros, kok ndak nampak, dimana kah dia?" Partomuan bertanya.
"Ois da…" ijia do langa si Ros?" Nantulangnya seperti bertanya kepada dirinya sendiri. 
"Ooo... Ros !!" "nantulang"nya memanggil anak gadisnya. 
Roslaini keluar dari balik tirai pembatas ruang depan dengan ruang tengah. 
Oiiiii makkkkk… Roslaini telah tumbuh menjadi gadis nan cantik rupawan, Rosliana tumbuh menjadi kembangnya desa. Ia salam "anak namboru"nya itu. Terasa degup jantungnya makin kencang. Sesaat kedua anak muda itu saling tatap, mata beradu pandang, dari luar jendela terdengar burung "pandegarigit" berkicau menyanyikan kidung cinta. 

***

Mentari sore di sebelah barat nampak merah jingga kekuning-kuningan, Iring-iringan kelelawar di langit dari arah utara menghitam menuju peraduannya di hutan dekat "Lubuk Jorbing", menandakan senja hari sudah menjelang. Hamparan padi yang baru selesai ditanam menghijau menyejukkan mata yang memandang. 

Ayah dan umaknya Partomuan puas melihat hasil kerja mereka hari ini, walaupun hari ini pulang agak sore, tidak seperti biasanya. Kesempatan itu dipergunakan Partomuan duduk-duduk kembali di atas batu seperti hari-hari pertama ia di kampung. 

Partomuan masih berharap barang seekor dua ikan-ikan di sungai itu memakan umpan pancingnya. 
"Sudah lah Muan, sudah aku bilang tak ada lagi ikan di sungai ini, kalaupun masih ada sudah terkontaminasi dengan mercury sialan itu", ayahnya berteriak seperti biasanya. 

"Ayo… kita pulang saja, hari sudah petang", kata ayahnya. 
"Ayolah bang…", Roslaini mendekat bersama "namboru"nya. Rupanya "borutulang" dan umaknya telah selesai pula dari tapian pemandian perempuan yang di dekat rumpun bambu yang rimbun di tepi Batang Gadis. 

Seperti mamahami perasaan kedua orang muda itu dan seperti memberi restu, ayah dan umak Partomuan pulang terlebih dahulu, kemudian dua sejoli itu mengikutinya dengan melangkah santai, sesekali mereka saling tersenyum dan penuh tatapan mesra.

Langit semakin memerah memantulkan cahayanya ke Batang Gadis, seperti lukisan alam adanya. Jalan berbatu yang mereka lewati, rumput-rumput liar yang tumbuh lebat di sisi kiri kanan jalan setapak itu, hamparan padi yang menghijau, pohon "gala-gala" yang tumbuh di tepi sungai, semuanya seakan-akan turut bersuka-cita menyaksikan sepasang kekasih yang sedang kasmaran itu mengikat janji sehidup dan semati. ]*[


Dipatiukur-Bandung, 6 Maret 2013

Banyak orang Mandailing yang mencemaskan
keberadaan tambang emas liar di Batang Gadis
yang menggunakan "galundung" (dengan  
bantuan pelarut air raksa) sebagai alat 
pemisah bebatuan dengan bijih-bijih 
emas, yang akan berdampak buruk
terhadap ekosistem, termasuk
Tagor Lubis sebagai Putra Daerah
kelahiran Kotanopan