Showing posts with label cerpen. Show all posts
Showing posts with label cerpen. Show all posts

Thursday, September 4, 2014

mangolah-olah



ON PE BA CARITO ON na so binoto do sanga na botul sanga na inda, arana na ikarang-karang don songoni satontang karejo ni alak-alak na so pade parangena na mardunia on, ima Japunjut, Jabokar,  Jaulok, si Parlak, dot na asing-asing nai.
Ninna, dung do tommet sikola SMA i banua ni alai an, kehema si Parlak mangaranto tu sada huta na godang i Pulo Kombang, sada huta ama na dao sian huta ni alai i, manyiborang laut jabat lolotna tolu ari dua borngin. Ben lolotna i bagasan ni kapal i, marsak jabat roa nia, mar-ari mantong na rundut do epeng nia na get mangaranto i.
Dung lalu tu huta na godang i, taringotma ia mulak tu obar ni amangboru nia Japagar, anso kehe monopotkon anak ni amangboru nia i na margorar si Palakok i topi ni sada batang aek i huta na godang i.
Tar sajom do lolotna lalu mantong ia tu si, oni ijalang ia antong si Palakok laos patangkas aroro nia. Rontong ning si Palakok: “Bo, pade mei, arana sapoken na lewat martalipon ayahku sian kita an, idokon ia do tarongit gogo ni roa muyu mangaranto tu huta na godang on. Anggo pade ilala ho, ison ma ita manolongi au marjagal”.
Ro alus ni si Palakok: “Olo abang, songon i do obar nami dot amangboru i huta. Ipe tarimo kasima abang ilehenko karejongku, so bisa au mangolu i ranto ni alak on”, ning ia.
Mangecek mulak si Palakok: “Anggo songoni, baenma tasmu tu kamar na i balakang, na kosong dei kamar i, i si ma ho modom !”.
Olo abang”, ning si Parlak, oni kehe ma ia tu bagasan ni kamar i margonti salin. Dung salose baruma ia kehe tu parjagalan i manolongi si Palakok marjagal. Lolot dung i murma malo mantong si Parlak na marjagali, arana tiop ari iajari si Palakok. Tar sapoken dung i, na ia sajo doma marjagal ari-ari. Tai anggo balanjo barang gadison lek na si Palokok dope, arana um malo dei ia marpoken.
I sada borngin, magecek-ecek mada alai na dua i parjagalan i. Mangkuling si Parlak pajolo: “Sangajo na tagi mantong angoluan i huta na godang on, jop roa niba bahat alak na kayo, adong na bahat motorna oni deges-deges muse bagas ni alai”, ning ia.
Olo, songon i mada angoluan ni alak sadebana nadong i huta na godang on. Ninna, ben bahatna muse epeng ni alai biaso de alai mangan manyogot i bagas, mangan arian i Kuala Lumpur, mangan borngin i Australia, oni modona i Singapura !” Ning si Palakok.
Oiiiiiii…tagina baya, bisa dei luai angoluan niba saulakon songon kalai i ?” Marsapa ia tu si Palakok.
Nga uboto da, tai anggo maut, rasoki dot jodoh do, tuhan dei manontuonna, pokokna leng totop iba marusaho oni ulang tinggal sumbayang”, ning si Palakok.

I sado maso, adong mada orja ni koum ni si Palakok i sada banjar i huta na godang i. Ben solkotna ia tusi ima so dot ia marpokat  pala get pajongjong orja i. Topek muse ia antong barisan ni anak boru, ia ma "si tamba na urang si orus na lobi", i ma so bahatna patureon nia i orja ni koum nia i. Baen bahatna na get karejoon nia, iontang ia jabat si Parlak mandongani ia na marpokat i. Ampot ra si Parlak manolongi ia karejo baen bahatna get patureon i.

Ompak na marpokat i, tarlain do na i parate-ate on ni si Parlak. Ima sada bayo na mokmok, i ma na juguk tar i tonga-tonga. Alakna lomlom nian, tai ama na ias, uskuis muse, oni na mantata-tata sajo karejona dung siap markobar, tai oompak na markobar i ngana unjung jabat ia mangecek, sip sajo soni nida songon leto na mancit boltok. Tai i mantong, inda binoto sanga arani aha, jop soni nida roa ni alak na bahat i paida-idana, sanga aha pe so songon i nga binoto. Arani i mada marsapa jabat si Parlak tu angkang nia si Palakok.
Ise dei langa bayo i, angkang ?
Ro ning si Palakok: “Anggo ningotko bagas ni alai ima na labung lopo ni Ompung Kikik i, anggi nia mei si Palekat dot si Merdet, tai gakku ngada itandai ho i be, arana dung tammat SMP mang mangranto mei bayo i tu son, sannari ia jadi kapala kantor na godang i son, alak na godang dei, bahat epengna !”
Anggo songon i, patanda on abang i jolo au tu bayo i”, ning si Parlak.
Kei ma soni jalang bayo i, na ramahan dei, dokon na rap sakampung do !” Ning si Palakok.
Inda lolot dung i, kentong si Parlak manjalang bayo i, rap mangecek-ecek kalai, oni rap mangkardak-kardak muse alai na dua tarpalan-palan pala marcarito na targaduk-gaduk si Parlak. Rupana na jop juo do roa ni bayo i paida-ida si Parlak, tata sajo bayo i dung binoto ia goar ni anggi ni si Palakok i, i ma si Parlak.-, ala baya gadukna ning roa nia.
Porroangku da bo sanga songondia carana so bahat epengku, jadi alak na kayo songon tulang i”, ning si Parlak adop bayo i.
Ro ning tulang nia i: “Aha mentong salana, songon i dei giot ni alak sude, tai inda sarupo rasokoni, aha do langa karejomu i son ? Ro ho dabo marmayam sasakali tu bagasta an !”.
Olo, i mada, so bisa iba marsiajar tu tulang i ! Ning si Parlak.
Alaaa…hopedaaaa…kakakakkkkkkkkkk…” matukakkak tulang nia i na margoar Japunjut i, tai indape binoto si Parlak.
Sapoken dung i, mangido izin si Parlak tu angkang nia si Palakok, get kehe ia ning ia marlao-lao tu bagas ni Japunjut an. Ben gogona nida si Palakok roa ni si Parlak na get marlao-lao i tu si ioloon ia soni antong. Pas dung sumbayang Magorib, kehe ma si Parlak marlereng tu bagas ni tulang nia i. Rasokina, si Punjut inda kaluar bagas, jadi pasuoma alai i si.
Assalamu’alakum”, ning si Parlak.
Wa’alaikum salam. Bo, amu dei bere, masuk kamu le !” Sonima alus ni tulang nia i. Oni ipangido ia kopi dot roti tu alak bagas nia i. Dung rap i jolo ni alai kopi dot roti i, i ginjang ni sada meja na deges, alai na dua pentong rap mangecek-ecekma. Mari-ari si Parlak ama na bahat sapaonna, marsak doma nida tulang nia manjawabna. Sonipe, leng na matukakak juo do tulang nia i paida-ida si Parlak, leng solot goar ni babere nia i i bagasan roa nia, ima rupa so tata sajo ia.
Oni mangecek mulak si Parlak: “Lainma kecek i jolo tulang, aha doma luai ubaen karejongku so marepeng jolo, so tarlojongkon au boru tulang na ditaan ? Ning si Parlak.
Amman…botul dei nai dok mi? Marsapa tulang nia.
Olo Tulang, anta na piga kalima ro surat nia, isina so ualap ia tu itaan, giot nia rap-rap kami i ranto on”, ning si Parlak muse.
Ro ning tulang nia: “Jadi, sonon ma soni, jalaki ma jolo jau tano na mura ira-ira sahektar bolaknna so ita tabusi, ulehenpe dabo jo upana”, ning Japunjut.
Ro alus ni si Parlak: “Olo tulang, ujalaki pe, tai boto ilambung ni parjagalan namian adong do tano dua hektar na get gadison, tarmura do argana, arana get kehe ampuna nai tu Mokah”, ning si Parlak.
Ro alus ni tulang nia: “Ipe jadi sapai ampot targayari ita, pala urang gayarna adong do pe simpananku i bank”, ning ia. Dung tangkas kalai manyise parhalan tano na get tabuson on i, si Parlak pentong mulakma. Incogot nai, na kehema ia manyamapai arga ni tano i, oni idokon ia ji tulang nia sanga sadia argana. Incogot nai muse, mang ilehen tulang niama epengna so kehe ia manggayarina. Salose i, oni ilehen tulang nia epeng jisia upana. Inda jabat sabulan, anta na piga kalima ia manabusi tano ambaen ji tulang nia i. Arani i ro jabat pikiran nia, pala get manabusi tano le tulang nia i mulak, angkon ji sia untungna pinomat saparbagasan, so dong inganan nia. I mantong rasoki nai, tar sabulan dung i, ning tulang nia angkon na dapot tano sabolak sapulu hektar bolakna, adong dongan nia get manabusina.

Rasoki nai juo antong, topek musengtong adong kalak ne get manggadis tano sabolak ni i, tai dao ingananna. Ro ning tulang nia Japunjut, inda mangua sanga idia pe ingananna, pokokna asal baen gadison ni alak i itabusi, epengna cukup panabusina. Sabotulaa, heran juo do si Parlak: Ngondia sajo dei luai epeng ni tulang na markarung-karung i? I ma na ro tu bagasan ni roa nia. I mada, mabahattu doma jabat, inda mungkin sai bahatna epeng ni pagawe ni kantor na sadia godang pe, bope kapala. Ampot…na mangkarejoon na so pade do ia luai, songon si panangko godang sanga "tukang olah" benna bahatna jabat harto nia ! Ah, nga porlu jau i, pokokna bahat juo untungku karejo dohot tulang i. Unjung uida, tano na i tabusan i, inda hum na ia sajo si panabusina i surat-surat na i, adong goar ni daganak nia, sampe adaboru dot goar ni amangtua nia pe dong.
Ben jot-jotna antong na manabusi tano i sajo, si Parlak pe bahatma untung nia, sataon dope ia mian i huta na godang i, madung adong tolu jabat bagas nia, oni dua muse motor sedan na baru. Giot ni roa nia, bulan puaso  taon na ro mulak ma jolo ia tu kampong, arana mang malungun ia tu ayah, umak dohot sude anggi-angi nia, apalagi antong boru tulang nia i na manyosak sajo so ilojongkon. Ia pe da ... ngadong be ilala ia da le salana. Ben porna giot nia na get marbagas i dot boru tulang nia i, unjung do marnipi-nipi ia jabat rap padua-dua margoso-goso alai i bagasan ni sada kamar na bolak. Dung tarsonggot ia na dompak marnipi i, mur ma marsak roa nia.
Dung i lojongkon ia boru tulang nia i tu huta na godang i, angkon na i pabotohon muse mei maradat tu amang-inang dohot koum-sisolkoi ni boru tulang nia i. Arani i, angkon na ro mei simatobang dot koum-sisolkot nia mangobarkonna (“hata bou” so ulang agoan) tu bagas ni tulang nia i. Songon i pe ba rundutna na get karejohon nia ben na get marbagas i, ro muse dope tona ni Japunjut, angkon na dapot ninna tano sapulu hektar nai, arana porlu ji alak get baenon kobun ni unik lampuyang nangkan kirimon pala dung matobang tu Jopang ambaen ramuan ni ubat.  Dung ijalaki ia, dapot ia, i gayari alai antong, oni dapotan muse ia antong epeng na bahat, i ma bagian nia.
Dung marbagas pe ia, inda boto mar na abis karejo nia dot si Punjut ("tukang olah") i, inda marimbar sang aha pe "olahon" pokokna maruntung, adong sajo epeng nia (nga binoto ba le sanga sian dia ro na epeng nia na markarung-karung i), panggayarna. Ima so murmakayo muse si Parlak. Inda lolot muse dung i, isuru si Punjut muse ia manjalaki sada pulo na get gadison ni alak, sadia pe jadi godang ni argana itabusan. Muda urang epeng panabusina, adong do dongan nia si Jabokar dot si Jaulok manambai epengna anso lalu itabusan. Arani i, si Parlak pe inda na loja ia kehe tu dia-dia manjalaki sada pulo ne get gadison. Rasoki nia i muse mantong,  adong sada perusahaan na godang na adong pulona, tai porlu jalai epeng giot pambayar ni utang na santak bahat. Soni mantong torus, mur malolot, murma kayo sajo si Parlak.



Soni mantong parjolo-jolo nai, inda binoto alaki sanga aha sobobna so itangkup upas ninna Japunjut, pas i malom Jumahat dung mulak karejo sian kantor ni ibana. Marsapa-sapa jabat alaki: “Aso luai Japunjut inda itangkup upas i kantor nia an, aso angkon na i bagas nia i ? Takok um momo tangkupon i si ! Pala i kantor nia an nga tartangkup langa? Takok benna kapala kantor na godang i ia !” Bahat na i pikirkon ni alak i tu si, tai nga mangarti alai nangkan songondia laluna. Kasidunganna boto rap sip be soni, aropku rap moncong.
Dung ipareso upas i si Japunjut i kantor ni upas an, anta na piga alak muse na get paresoon ni alai, tarmasuk do ninna si Parlak na jot-jot dapoton epeng na bahat sian Japunjut. Muda Jabokar dohot Jauluk antong, bope tarparsip do alakna, tentong ninna “tukang olah” dei, aha sajo pe iolah kalai asal maruntung, songondia pe carona, bope nangkan marugi alak ibaenna, nga porlu  jalai i. Sapoken isidangkan musema alai na opat. Japunjut iuhum lolotna dua pulu lima taon, oni si Parlak sapulu taon. Tai na gadukna boto, Jabokar dohot Jaulok inda ona uhum. Tata alai antong, tai marsak roa ni alaki jabat arani i.




~o0o~


Wednesday, March 6, 2013

marangka-maranggi



ATIA JUGUK-JUGUK sada-sada au di karosi nai jolo bagas tai ale dongan-dongan pangaranto, ima di ari ahad na solpu antargan so kotu magorib, inda binoto arani sanga aha, taringot au atia dompak menek di hita an. Maso i umurku lima taon dope, inda pe sikola, hum na marmayam sajo maia tohap niba manyogot na potang. Somal dei dohot dongan-dongan sapangkek niba rap mandehe di batang aek an, mambuat apundung atope manggis tu arang-karangan nai dolok, mardopang-dopang pake sinapang bulu pelorna mutik ni jambu, marbandol di toru-toru ni batang ni kojean, palanga marsimonjap di potang ni ari. Arani tagina na marmayam i rap dohot dongan-dongan, dodas dei lupa iba sumbayang kotu luhur dohot kotu asar. Umak niba pe pupu dei manjalak-jalaki iba tu jae-julu, oni dung pasuo matubek-bek mei arani sasadari iba na maor i. Ambaen milas ni roa ni umak niba, bolnang mei mata nia tu iba, oni i sibitkon ia muse mei iba, palanga i puloskon ia pusot niba, get menetek doma ilu niba manaonkon hancitna. Ulang ba nangkan binoto ayah niba muse na marmayam sajo iba sasadari, na doseng muse mei lidi tu urut niba, alale … murmur markoti. Songonipeba, incogot na lupa mei iba i, na maor muse mei mulak karejo niba sasadari. Olodantong, petomantong si Lian alak Mandailing na mian di tano omas sigumorsing.  

sepeda jantan
Muda ari Sabtu najopan roangku i, arana manyogot dope ari, romei ompungku marlereng sian huta asal nami mangalap au tu bagas nami sannari di Pasendeng. Dung maridi, juguk ma au i di tangga bagas nami i painte-inte ompungku. Bope nian maso i madung bahat kalak na marlereng di amian, taiba anggo sora ni kiring-kiring ni lereng ni ompungku muda ipalu ia marbeso do terbege dohot alak na lain. Dao dope sian bagas nami i, muda dung ubege sora ni kiring-kiring ni lereng ni ompungki, bulus jongjong ma au i: “Maro Ompung”, ninna mei dibagasan roangku. Manombo, ambaen ancitna ulala nai sibitkon ni umak i sajo atope arani i gusari ayah au muda adong salangku, bulus mangadu mei au tu ompungku. Indabeda, anggo ompungku pe na mangamuk mei, i tojankon ia bageng mei losung, oni irambankon ia muse mei indalu nai tu taruma bagas nami i. Sampe sannari leng na uingot dope boto nai pardok ompungki muda dompak mangamuk: “Ma piga kali u dokulang se nai parkanciti amu anggingki !!!” Anggo ayah dohot umakku pe na monjap mei alai nadua i bilik ambaen biarna, indabe na barani alai kaluar bagas pasuo dohot ompungku. “Sada-sada !!!”, ima na ro obar dibagasan roangku, oni mikim muse aun’tong.

Dung tarpalan ilala ompungku, i ompa ia ma au i, dungi i pajuguk ia ma au i di boncengan ni lereng nia i. Dungi dorong ia lereng nia i dua-tolu langka, bulus i panaek ia ma lereng i salaos mangguncang na. Ami pe kehe ma marlereng marpalan-palan tu poken Hutanopan sian topi-topi ni dalan godang i. Lalu tu poken, songon na biaso, i pasahat ompungku mei lereng nia i di amangboru Jamarombun, na marjagal timbako dohot pusuk nai lambung parbantean na i lombang. Salose pasahat lereng, i togu-togu ompungku mei au lao tu dolok torus tu parjagalan ni Umak Umbik nai topi balerong i. Tolap tu si, i paido ompungku mantong pocal dua tapak, lomang opat korot, oni cendor dua mangkuk. Indape nai aumkon boto pocal dohot lomang i tu papangan niba, mudung ro mei ijur niba di bagasan baba niba, mariari tarsiak muse nida pocal i. Indabeda, dung abis tarpangan pocal dohot lomang i, oni minum cendor muse dungi, ompungku pe ngada tarantai ia be, na bulus torap ma ia ambaen butongna. Anggo au leng marpupu merdet monmonku arani siakna boto pocal ni Umak Umbik i. Dung salose namangankon i, i oban ompungku ma au maor di poken i, satongkin-satongkin maradian atia pasuo ompungku dohot koum-sisolkot nia, rap mangeceti oni sasakali rap mekkel,  ra musengtong mangkair sasaulak. Anggo ompungku da, asal do pasuo dohot sitandaan nia, inda na lupa ia patandaonsa bahaso au paompu nia: “Olo, on ma paompu na godang na, gorar na si Lomo !!”, ninna sajo mei mandok koum-sisolkot nia i patidaon godang ni roana.

Muda tu poken au dohot ompungku, adong sajo dei nai ida ni mata nia ambaen di au. Indape na malap-lap sipatu niba, na get i tabusi ia muse mei sipatu niba na baru. Imada so goyakna roa ni ayahku paida-ida ompungku: “Ulang na sai paenjeng ayah si Lian, sanga inda jadi alak ia saulak on !!!” Ning ayahku mei mandok ompungku. 
Ro ning ompungku: “Gorarna pe anggingku, roa-roangku songoni !!!” 
Muda tu umakku dodas dei ompungku mandok: “Ulang sei sibitkon paompungki, maen!!!”. “Olo amangboru !!!” Ning umakku songoni pamalum roa ni ompungku. 
Olo … olo … olo … ningmu maen, tai leng nai pisatkon ko juo do u ida, ligima pusot ni si Lomo leng na rata dope u ida !!!”. Ning ompungku muse. 
Sip tong umakku songoni, ipalalu ia karejo nia. “Goso jo isi bayo na muap tano !!!”, aropku tarsongon i ma na dong dibagasan roa ni umakku.

Allohu akbar … Allohu akbar … tarbege bahang sian masojid. Bo, magorib ma rupa. Dungi jonjong au sian jugukanki, torus lao marpalan-palan tu balakang get manjawek. Dung salose manjawek leng na adong do boto na solot di bagasan roangku: ”Aso mei so songoni luai ke !!! Ayah ni ayahku udok ompung, sabalikna ompungku mandok au anggi, na marangka maranggi do luai au dohot ompungku ?!!”


Gandoang, 1 Juni 2009

Bahat do nian na ningot
ompak mangolu ompung niba,
tai adong-adong juo na lupa iba,
na ingotna iba tontu maso-maso
na paling markesan jiba.

Monday, March 4, 2013

oloda dangolna



ANTARGAN SO KOTU LUHUR mang mulakma Ja Lotup sian saba. I dalan-dalan i laos mulak tu huta tarida ibana lao maripas-ipas songon na ikojar-kojar ni babi sanggar na mabugang. Rupa, benna malena do boltoknia ilala ia, bope mang mangan ia manyogoti dua pinggan gulena joring na irondang.

Lalu tu bagas na bulusma isuruon ia si Bayom pature parmanganan i dapur. Marjipur-jipur doma danak dadaboru i kehe tu dapuran. Anggo Ja Lotup busa-base soni nida di ruar painte-inte siap parmanganan, ambaen malena ilala ia. Oni mangkuling ia targogo: "Mang siap, Bayommm … !!!"

"Indape tuok, manggiling lasiakna dope", ning si Bayom.
"Ulangko lupa manutung baledang martolu tambana daaa … ", ning Ja Lotup.
"Olo, tuok", ning si Bayom.

Inda lolot dung i, mangkuling mulak si Bayom: "Manganma tuok, mang siapma", oni kehe ia tu toru mandaek abit.

Lalu tu dapur, na bulusma ipajuguk ia di amparan parmanganan i, tai bulus markerut boinia, oni mangkuling ia targogo: "O … Bayommm, aso ngadong gule ratana, hum na bolgang dope uida on !!!"
"Indape dong tuok, naron potang dope so manggule mulak, dung mulak tuok adaboru sian saba", ning si Bayom.
"Inda manjadi bai, gule jolo bulung gadung dohot torung, buat na i parik i", ning Ja Lotup.
"Te … songoni do pandok ni tuok adaboru", ning si Bayom manogah.
"Inda dong teteteteeee … , gule sannari patibu, madung na malaean kulala !!" Birat jabat Ja Lotup.

Ambaen biarna, nabulusma si Bayom kehe mancalong bulung gadung, oni mambuat torung dohot rimbang tu parik-parik i. Dung ibasu ia ias bulung gadung dohot rimbang i, baruma iduda ia i samping ni bagas i. Nga lolot nian, siap ia ma manduda, oni manaek ia tu dapur get manggulena. Dung manaek si Bayom tu dapur i, Ja Lotup pentong na kehema ia mulak tu ruar, oni marjuguk-juguk ia di si taro mangidup-idup laos painte-inte masak gule bulung gadung i.
Ira-ira abis ia sabatang sigaret, mangkulingma mulak si Bayom: "Mang masakma, manganma tuok".

Ngadaba mangalus Ja Lotup jabat, na torus do ia kehe tu dapuran. Lalu tu si, isuru ia muse si Bayom manabusi sigaret Union sabungkus. Atia ipaido si Bayom epeng panuorna, gogo muse do sora tuoknia: "Dok ji parlopo i marutang jolo, poken na ro igayar tuok", ninna.
"Teee … mang najotjotanma tuok marutang di si, inda ilehen ompungi non marutang, maila muse au", ning si Bayom.
"Aha nimu !! Ke alap patibu, au do na marutang, inda ho !!" Birat Ja Lotup.
Ambaen biarna na ona birati i sajo, kehe soni antong si Bayom tu lopo an. Pas dontong songon na i bagasan roania i, nga ilehen parlopo i be marutang benna dung miduki utang ni tuoknia. 

Arani i, marsak mada roania, get kehe ia mandokonna tu tuoknia mabiar ia ona songgak, nga le idokon nangkan putungan muse mei, tuntun sala ilala ia sude. Kasidunganna nga binoto ia be sanga aha get baenonnia, leng jongjong ia soni i lambung bubusan na i topi dalan godang i.
Dung siap Ja Lotup na mangani, indape na ro rupa si Bayom. Baba i mang get mangidup sajo ambaen siakna lasiak tuktuk i. Arani i murgara indorania: "Tongkinnai usipakkon do mei jolo danaki", ninna i bagasan roania.

Sonima boto tarimoon ni si Bayom, tardok do ari-ari on. Inda binoto ia sanga aha salania, tai leng na birat sajo tuoknia i tu sia. Ro obar i bagasan roania: "Tako luai benna manompangi dau i so songoni betengna tuok tu au?"

Soni mantong rasoki ni si Bayom, menek dope ia marumur sataon, mang jumolo umaknia. Arani dangolna na matean induk ni apinia i, marsak situtu doma ilala ayahnia pasari-sari bagiannia i. Nga hum be roania tu anaknia si Bayom, na kehe ia malapat-lapat inda binoto sanga tu dia. Tai dung targodang si Bayom sotik ira-ira marumur 12 taon, adong dapot ia carito bahaso ayahnia i Doli do, tai nga binoto sanga aha karejona. Rupana adong sada alak huta ni alai i na mangidasa ompak kehe mangulangi koumna tu Doli, napabagaskon pinomparna. Nidana ayahnia rap ro dohot dongan-donganna ro tu orja i. Get ipangkulingkon ia do, tai sulaha roania, mabiar ia pala ipangkulingkon ia inda itandaina be ia, arana mang adong jabat 10 taon naso pasuo i.

Ompak songon na marangan-angan si Bayom i topi bubusan i sado-sado ia, ipangkulingkon tuok adaborunia mada si Bayom na baru mulak sian saba, udur dohot angginia si Kulom. Ning tuok adaborunia i: "Aha dei karejomu di si, Bayom?"

Tarsonggot si Bayom, oni get tangis ia nida, tai leng mangalus ia antong: "Isuru tuok alaklai au nangkin marutang sigaret tu lopoan, tai inda ilehen ompung parlopoi be marutang, arana mang na midukan utang ni tuok alaklai di si", ning si Bayom mangalus giot tangis.

"O, soni do, oni aso inda idokonko ji tuokmu?" Marsapa mulak tuok adabooru nia i.
"Mabiar au ona songgak muse", ning si Bayom, oni kaluar aek ni matania.
"Oihhh da … tuokmu pentong tele, naso mangirput mada bayo i na marutangi sajo", ningia salaos get kehe tu lopo i manabusi sigaret. 
"Jagoi jolo anggimu so kehe au satongkin manabusi sigaret tu lopo an", ning tuok adaborunia i.
"Olo, tuok", ning si Bayom mangalus asok.

Dung tolap tuok adaborunia i mulak tu lambung ni si Bayom, baruma iontang ia si Bayom rap mulak tu bagas. Parjolo-jolonai inda ra si Bayom arana lengna mabiar do ia nangkan ona gusari dung lalu tu bagas. Tai dung ielek-elek tuok adaborunia i, ra juo antong si Bayom rap muli tu bagas.

Hum na lalu dope alai tu alaman ni bagasi, na bulusma manyonggak tuok alaklainia i: "Heee … Bayommm, aso langa lolotna ho, ma jia sigaretki, patibu oban tu son!!"
Sip tong si Bayom, nga ialusi ia. Unduk sajo ia soni, nga barani ia mangaligin muko ni tuok alakkainia i na dompak gusari.
"Ijia bo, na get mangidupan kulala, patibu !!" Ning tuok alaklainia i mulak.
"O … ayahna, aso do langa putunganko, antai sotik, maila iba marsurak-surakko i kampungta on", ning tuok adaborunia i.
"Olo'ntong, tibu do nangkin usuru si Bayom mangalap sigaret tu lopoan, tai indana marnaro, bo nga putungan iba i", ning alaklainia i.
"Jia mentong bisa ituor sigaret anggo na so dong do panggayarna!!" Ning parsonduknia i.
"Ah, nabahet kecetmu, ingoran suping niba", ning alaklainia i.
"Aha nimu, ho do alak na so labo, isuru ho dontong daganak marutang tu lopo an, aso inda ho kehe marutang, maila ho, peto na so mangirputko !!" Ning adaborunia i antong.
Oni mangkuling ia mulak: "Naaa … ison bo sigaret sabatang, sosop tu si", dung i irambankon ia sabatang sigaret tu jolo ni alaklainia i.
"Anggo sabatang adong do sigaretku", ninna mon.
"Na mapak daaa … !!!" Ning adaborunia i, oni iontang ia daganaki rap masuk dohot ia tu bagas sian pintu dapur.

***

Tolu taon dung i, i sada ari atia arian raya, adong mada sada motor sedan na maradian tar i lambung bagas panompangan ni si Bayom i. Heran doma jabat alak na bahat mangidasa, arana di maso i na so unjung do maradian motor sedan di huta nalai i, boti inda dong dope alak huta i na ampuna motor sedan. Ulang majolo motor sedan, salangkon motor godang pe na taretong do bahatna maso i, dua maia margonti-gonti maroban sewa tu Doli. Dua kali sapoken marangkat, ima di ari Sobtu dohot ari Robaa. Ima so leng bisa tibu alak mangulangi koum atope kahanggina tu Doli an.

Inda lolot dung so motor sedan i, kaluar mantong dua bayo sian bagasan. Sada na satonga tobang, oni sadanai na tarposo dope nida alakna, ira-ira maranak sada. Dung itutup kalai pintu ni motor sedan i, kehema alai nadua lao palan-palan tu lopo ni Ja Porngas na i topi dalan godang i. Lalu tu pangkal pintu ni lopo i, mambori solom mantong kalai: "Assalamu'alaikum", ninna.
Rontong alak na dong i bagasan lopo sadebana rap mangkuling: "Wa'alaikum salam", manjowob solom i sadebana.

Dung i, mangkuling mulak bayo na satonga tobang i: "Na get marsapa dami so topot kami tu son, botul dei luai na i siborang dalani bagas ni angkangi Ja Lotup, mang lupa au benna lolotna utinggalkon kampungta on", ning ia.
"Bo, ise damu langa?" Marsapa sada bayo na tartobang, oni mangkuling ia mulak: "Songon na utandai do homu, tako homu do na margoar Ja Lelok, anggi kandung ni Ja Lotup?" Ningia marsapa.
"Olo, botul ma da i, auma Ja Lelok anggi kandung ni Ja Lotup", ning bayo i antong.
"Bo le baya, natujia do homu langa saonok naon, boru muyu i boto mang bujing-bujingma sannari, na lagak an boto alakna", ning bayo i.

Dung i, simburma alak mangeceti di lopo i, taringot kalai mulak tu si Ja Lelok na amatean induk ni api ni ibana, oni arani marsak na ibana pasari-sarina, kehe ia malapat-lapat inda binoto sanga tu dia orongna, inda unjung mulak be tu huta nalai i anta ma piga-piga taon lolotna. Tibo-tibo sadari i, mungkap mulak i jolo nalai.

"Mar aha do adi au tu homu, mang lupa au", ning Ja Lelok.
"Sak roangku pe mang bahat mei na so ningot kamu be. Ingotko dope adi au, ombar do sabanta di Aek Coro an", ning bayo i antong.
"Alaaa … mang uingot mulak, anak ni amangboru Ja Pagar do homu, kan? Si Karnen!" Ning Ja Lelok.
"Olo, bana mei, ningot ko dope mulak soni, tai dung maringanan, Ja Pantak doma goarku", ningia.
"Olo da anggo songoni, onpe kemami jolo tu bagas ni angka Ja Lotup, bahat dope nangkan obarkonon nami", ning ia salos manjalang sude alak na dong di bagasan lopo i, songoni muse dongannia na tarposo i.
Rontong ning sada alak na i lopo i: "Na martutup dope bagas nalai i, na i saba dope alai sude uida nangkin, somalna dung kotu asar dei alai muli tu hutanta on", ning bayo i.
"Aropku dabo gumenanma mangaso jolo homu di lopo on, arana antong nadao pardalanan muyu sian Doli an tu son, minum kopima ita jolo, pisang goreng pe adong do na baru masak", ning bayo na juguk i susui ni lopo i.
"Olo ba, padean mei salaos painte-inte muli alai sian saba", ning sada alak na i lopo i muse.
Kasidunganna ro ning Ja Lelok: "Anggo songoni da, aropku pe isonma majolo ami mangaso, salaos painte angkangi Ja Lotup muli sian saba, cocok do ning roamu Sulfan?" Marsapa ia tu dongannia i.
"Aha mentong salana udak, aupe manguasma ulala", ning dongannia antong.
"Jadima soni, baen jolo kopi jami, amangtua", ning ia mandok parlopo i.
"Inda amangtuamu au, tulangmu dau", ning parlopo i Ja Porngas.
"Mangido mohop soni tulang, mang sala partuturan niba bo", ning Ja Lelok.
"Inda maua bei be bere, kopi manis do sanga kopi paet ubaen jomu?" Marsapa tulangnia.
"Alaaa … homu pe da parlopo, kopi manis mantong", ning Ja Pantak salaos mikim-mikim.

Add caption
Dung i, rap minum kopi ma alai di lopo i taro mangecek-ngecek, oni bahat na marsapa-sapa alai na i lopo tu si Ja Lelok satontang angoluannia dung do kehe sian huta nalai i na baron. Sondia bahat mantong na bisa icaritohon Ja Lelok, angke ia pe lolot na urang iras pasari-sari parsonduknia na dung kehe i parjolo, anaknia pe ngada ningot ia be ben marsakna roania maso i. Untungna male adong kalak na manolong ia, na ra pature-ture ia di Doli an ben ibo ni roana paida-ida ia maso i mang songon alak na lalaen. Inda jabat dua taon antong, rasokinai irasma ia mulak, oni adong pangomoannia na i lehen sipanolongnia i. Lolot-lolot boti adongma sinadongannia bopele na sotik. Bope soni lengna totop do ia marsyukur, oni inda lupa muse ia antong mangkarejohon parentah ni Tuhan ni ibana Na Panyayang dohot Pangasihi.
Rarat-rarat kalai mangecek-ecek di lopo i, inda taraso ari pentong mang potang. Muloima tarida alak sada-dua muli tingon saba: adong na ompa daganak menekna, na manjujung soban, atope na maroban ingkayu di adangan so adong pamasakon di bagas pala get mangan naron potang.

Ompak mamolus Ja Ultop dohot parsonduk rongkon daganak nalai i jolo lopo ni tulangnia i, bulusma adong bayo na mamamio Ja Ultop: "O … amangboru, adong boto na jalak-jalak jamu di lopo on, ro amu jolo tu son, na porluan on", ning sada bayo na juguk i pangkal pintu ni lopo i.
Rontong alus ni Ja Lotup: "Bo, ise dei luai?" Salaos marsapa, oni manindo ia tu bagasan ni lopo i. Dung i, isuru ia parsonduk dohot daganaknia i parjolo mulak tu bagas
"Inda uboto ba sangana ise, pareso amangboru ma jolo tu bagasan ni lopo on", ning bayo i muse.
Oni, masuk mantong Ja Lotup tu bagasan ni lopo i. Pas ia masuk tu bagasan, na bulusma i jalang anginia Ja Lelok salaos mandok obar: "Au dei angkang, anggimu Ja Lelok", ningia get tangis.
"Alaaa … ho dei Lelok, keta patibu tu bagas", ningia salaos manyarat tangan ni Ja Lelok.
"Olo angkang, tai ugayar jolo kopi nami", ningia salaos mambuat epeng tukaran na godang sian dompetnia, oni ilehen ia tulangnia parlopo i, torus ikusipkonia tu suping ni tulangnia anso ipotongkon sude utang-utang ni angkangnia i. Dung i, rap kehema alai udur tu bagas ni angkangnia an.

Lalu tu pangkal tangga ni bagas i, na bulusma Ja Lotup pio-pio tu si Bayom: "Bayommm … ooo … Bayommm, ligima tu son, mang ro ayahmu sian Doliiii … !!" Ningia tarsurak.

Atia i, si Bayom dompaki rap dot tuok adaborunia marmasak di dapuran. Tai binege ia do sora ni tuok alaklainia i napio-pio tu sia sian jolo ni bagas i. Tuok adaborunia i pe tarsonggot juo do mambegena. Dung rap marsitalionan kalai nadua, nabulusma alai kehe maripas-ipas tu ruar. Di si nida si Bayom mada dua alak na ro rap dohot tuok alaklainia i, inda itandai ia sanga ise, tai idokon tuok alaklainia i ayahnia. Inda purcaya ia, arana songondia mantong, ngana unjung jabat nida ia ayahnia, hum goarna maia na binotonia: Ja Lelok, pandok ni alak huta nalai i.

"Ro bo ho tu son Bayom, on mada ayahmu", ning tuok alaklainia i saloas manyarat tangan si Bayom so donok tu lambung ni ahyahnia. Anggo Ja Lelok pentong ngada tahania be, na bulusma itiop ia tangan ni borunia i gogo, songon na i pisatkonnia doma nida, oni tangis muse ia matungikngik-matunguknguk, boti taringot ia mulak tu parsonduknia i, arana tarsarupo nida ia aduana, pamatang dohot parrupona, soni juo parurumnai. Indabedabeh … arani i murmanjadi-jadima tangis ni Ja Lelok, poroton bage jabat na tangis i, inda binoto antong benna ancitna sanga arani sonangna ilala ia na pasuo i dohot boru si sada-sadania i.

Lolot-lolot antong, si bayom pe ngada tahania be, na tangis musema ia matungikngik-matunguknguk songon ayahnia i. Paida-ida Ja Lelok dohot borunia i na martangis-tangis i, rap ibo roa ni alai sude na di sian, kasidunganna rap tangis kalai sudena.

Ro ning Ja Lelok: "O … inang, mangido mohop ayah, on dope ro au mangaliginko, ompak menek utadingkonko, sannari madung mopas godang, jadi bujing-bujing na lagak, inda dao besona songon umakmu dompak bujing, sakalinai ayah mangido mohop jo, inang", ning Ja Lelok.
Ro alus ni si Bayom: "Olo ayah, tai ulang tinggalkon ayah au be, na dangolan kulala saonok naon, oban mau rap dohot ayah sanga tu dia pe, so sonang roangku asalma rap dohot ayah".
"Olo borungku na uhaholongi, inda itinggalkon ayah ko be sian on santak tu pudi ni ari. Benna dung adong dontong bagasta di Doli, aduan rap tu adun ma ita", ning ayahnia tai leng tangis matunguknguk.

Inda binoto-binoto, mangangguk godang muse Ja Lotup, oni ikaluk godangkonia angginia i Ja Lalek, salaos mandok obar: "Mangido mohop au di o anggi, saonok naon na uparkanciti sajo do boruntai, ari-ari on na ubaen sajo do ancit ni roania, aropku benna santak ancitna ilala ia ubaen, inda tarmohopkon ia be au, tai padiarma, utarimo mei sude balosan ni hasap-dongkingki sian Tuhantai pala. Sonjia mantong udokon, tai mang lalu, ngada be tarsosali, mudah-mudahan nian iampunkon Tuhan dosangku na godangi. On pe borungku Bayom, ison tuok mangido mohop jo, pala na imoopkon ko do au sanga inda, ho metong puto ni i, utarimo mei sanga songondia pe giotmo", ning Ja Lotup tai leng tangis ia matunguknguk.

Rontong ning Ja Lelok: "Indaba angkang, sudenai mang takdirta mei sian Na Sada i, ampot angkon na songonima na pade jolo rap ita dalani na mangolu on. Ngon tu pudi ni ari ulang ita baen be, mangido tubat ma ita tu Tuhanta, mudah-mudahan nian iampunkon Tuhanta Na Denggan Roa i sude dosa-dosanta", ning Ja Lelok.

Oni mangkuling muse si Bayom: "Olo ancit do ulala pambaen ni tuok saonok naon jau, tai sonipe umoopkon do tuok, mari-ari tuok adaboru leng na totop do olong roana jau, na dodas mangubalooan au, boti pagodang-godang au sampe mabujing songon on. Inda tarbalos au aropku budi ni tuok saulakon, tu Tuhan doma usorahkon sude, mudah-mudahan nian panjang umur ni alak tuok, oni rondah muse rasoki, amin", ning si Bayom.

Pabege-bege obar ni si Bayom i, tangis mulak tuok adaborunia i, oni ikaluk-kalukna si Bayom, lalu tangis kalai nadua rap marsikaluk-kalukan.

Ompak na martangis-tangisi alai, tarbege mada alak na tarahim-tarahim sian mandersa. Alai pe songon na tarsonggot, oni rap sip be, mantak na tangisi.

Ro ning Ja Lotup: "Keta le anggi rap sumbayang kita tu mandersa", oni ia pe jongjongma torus mardalan tu pintu i.
"Olo, angkang", ning Ja Lelok, oni diiutkon ia dohot dongannia i Ja Lotup sian pudi.

Sian bagas i, rap kehema alai sumbayang marimom tu mandersa. Mulak sumbayang, mang ipature si Bayomma parmanganan ni alai sude di pantar tonga ni bagas i. Adope, alai pentong rap manganma di borngin ni ari na ngali i.

Dung salose mangan, kehe muse alai sude mulak tu ruar marcarito-carito, painte-inte sumbayang kotu Isa. Dung mangkuling otuk, kehe musema alai mulak sumbayang marimom tu mandersa. Dung mulak sumbayang, ipaimbar dongan ni Ja Lelok i ma motor sedan na ioban nalai i tu jolo bagas ni angkangnia i Ja Lotup. Ompak i tangga ni bagas i si Bayom, nida ia mada motor sedan i ipaso pas i jolo bagas ni tuoknia i. Dung masuk mulak ayahnia tu bagas marsapa si Bayom: "Na deges mei baya, motor sedan nise dei ayah?"
"Ita puna", ning ayahnia asok.
"Oni dot motor sedani ma ita kehe tu Doli, ayah?" Marsapa mulak si Bayom.
"Olo, monga langa, inang?" Marsapa ayahnia.
"Oiii … tagina!!" Ning si Bayom soni taro mikim-mikim sasado ia, tandona sonangna nida roania.

Dung masuk kalai sude tu bagas, alai pentong mangecek-ecekma mulak santak tu pukul sabolas borngin. Dung loja mangecekecek, marmodomam ma alai sudena. Tuok alaklainia dohot ayahnia, oni bayo dongan-dongan ni ayahnia i rap modom i ruar. Tuok adaborunia dohot angginia, songoni muse si Bayom rap modom kalai i bilik. Manyogot na i kotu subuh, ngot musema alai. Tuok alaklainia, ayah dohot dongannia i rap kehe sumbayang tu mandersa, ia dot tuok adaborunia i sumbayang i bagas. Dung salose sumbayang, ia dohot tuok adaborunia i markacak musema alai i dapur, so dong panganon nalai di sogot ni ari i.


***

Dung salose mangan manyogot, Ja Lelok pentong mangisin maia tu angkangnia Ja Lotup, soni juo tu alak bagas ni angkangnia i, paboaon bahasa alai rap si Bayom nangkan marangkatma tu Doli naron ira-ira pukul pitu manyogoti juo. Ro do sapa-sapa ni angkangnia dot parsondukniai aso do seng ipas na get mulaki tu Doli. Ioncot kalai do mardua-tolu bornginnai di huta so pasolkot parkaouman mulak dohot koum-koum, atope pasolkot parkahanggian ni alai di huta i. Adong do sabotulna niet ni Ja Lelok tu si, tai ambaen sosotna karejo dompak inte di Doli, oni aarani sompit ni woktuna muse, indape tarbaen ia. Pala ro saulaknai doma i, laos ita baen kanduri bope na marmenek-menek soni, ning Ja Lelok tu angkangnia i. Ben gogo ni roa ni angginia i na get mulak i tibu tu Doli, kasidunganna inda tarantai ia be. Ipabulus ia doma soni agiot ni angginia i.

Laos marangkatma Ja lelok na tu Doli i, kehe ia antong manjalang kalak na topek adong di huta i, salaos mangido isin mulakma ia tu Doli di sogot ni ari i, rap dot borunia si Bayom. Alak huta i pentong jop roa ni alai ioban ayahnia si bayom rap dohot ia tu Doli. Dua-tolu alak tobang-tobang leng na marsipaingot do tu Ja lelok, mari-ari antong borunia i pe madung bujing-bujing, na pade muse mei pabagason, jadi ulang isio-sioon ia borunia i be songon na saonok naon, sonima sipaingot ni natobang-tobangi. Ioloon Ja Lelok antong, oni marjanji ia inda isio-sioon ia be boru bujingnia i.

Ira-ira pukul pitu, dung mangido isin tu touknia aduana, soni juo tu angginia, manaekma si Bayom dohot ayahnia Ja Lelok tu bagasan ni motor sedan nalai i. Dongan ni ayahnia i ma sopirna. Ompak so marangkat kalai, miduk do nian alak huta i na pabuat kalai di topi dalan godang i. Dung mangkalakson sopirnai, motor sedan i pe muloima mardalan palan-palan tu jolo, tai anggo tangan ni si Bayom tarida leng kaluar sian tingkap ni motor sedan i, salaos mandadah-dadah tuoknia aduana dohot angginia i, songoni muse tu sude koum-sisolkot na rap ro pabuat kalai di topi dalan godang i.

Dung mago sian mata nalai motor sedan na maroban si Bayom i dohot ayahnia i di belok na i lambung ni marapolom i, marmulakanma alak huta na pabuat kalai i. Tai  anggo Ja Lotup inda binoto arani sanga aha, na leng jongjong soni sado-sado ia di topi dalan godang i, na torus sajo dope matania manatap-natap tu jae an, nga binoto sanga aha na nida ni matania i dohot na dong i bagasan roania. ]*[


Gandoang, 5 Maret 2o13

Boa-boa: Carito on inda kisah nyata on,
na i karang-karang dei soni. Oni pala
adong goar-goarna na sarupo di
bagasan ni carito on, inda na i sangajo i,
so suman dei carito ni alak kita
Mandailing.